Lavendel

Standplaats en grond

Volle zon en goed doorlatende grond. Op zware klei plant je lavendel op een verhoogd bed of meng je flink grof zand en grind door de grond. Natte winters zijn een grotere bedreiging dan vorst. Kies voor potten altijd een afvoergat en geen schotel.

Snoeien: twee keer per jaar

De belangrijkste klus. Direct na de bloei (augustus) knip je de uitgebloeide aren af met een stukje blad. In april volgt de vormsnoei: knip de plant terug tot ongeveer een derde, maar nooit in het kale, verhoute deel. Daar loopt lavendel niet meer uit. Wie dit consequent doet, houdt jarenlang compacte bolletjes in plaats van uitgezakte, houtige struiken.

Water en voeding

Eenmaal ingegroeid heeft lavendel geen extra water nodig, behalve in pot. Bemesten is overbodig; te rijke grond geeft slap groeiende planten met minder geur.

Soorten

'Hidcote' (donkerpaars, compact) en 'Munstead' (lichter, iets losser) zijn de klassiekers voor een lage haag. Lavandula stoechas, de kuiflavendel, is mooi maar minder winterhard: behandel die als potplant.

Herkomst en uiterlijk

Lavendel komt uit het Middellandse Zeegebied, waar hij groeit op droge, kalkrijke en stenige hellingen in volle zon. De bekendste soort, Lavandula angustifolia, groeit van nature in de bergen van Zuid-Frankrijk, Spanje en Italië. Daardoor is juist die soort goed winterhard, tot zo'n -15 à -20 °C, mits de grond in de winter niet nat blijft staan.

Lavendel is een halfstruik: de basis verhout, de jonge scheuten blijven zacht. Het smalle, grijsgroene blad is bedekt met fijne haartjes die verdamping beperken en de plant zijn zilveren glans geven. In het blad en de bloemen zitten etherische oliën, verantwoordelijk voor de bekende geur. De bloeiaren verschijnen van juni tot augustus en trekken grote aantallen bijen, hommels en vlinders.

Een goed verzorgde lavendelstruik leeft ongeveer tien tot vijftien jaar. Daarna wordt hij vaak houtig en open van onderen, en is vervangen de beste oplossing. Gelukkig is lavendel makkelijk te stekken: knip in de zomer jonge, niet-bloeiende scheutjes en zet ze in zanderige grond. De gedroogde bloemen bewaren hun geur maandenlang in zakjes tussen het linnengoed.

Combineren in de tuin

Lavendel is een klassieker als lage rand langs paden of als begeleider van rozen: de blauwe tinten maken roze en witte rozen helderder en de geur verdrijft volgens tuiniers luizen (bewezen is dat niet, maar mooi is het wel). Plant wel zo dat de rozen niet over de lavendel heen groeien, want hij wil volle zon.

In een mediterrane of grindtuin combineer je hem met salvia, tijm, rozemarijn, siergrassen en een olijfboom in pot. Herhaal groepjes van drie tot vijf planten voor rust. Wie bestuivers wil helpen, vindt meer combinaties in planten voor bijen en vlinders.

Veelgemaakte fouten

Te rijke, natte grond. Lavendel sterft vaker door natte voeten in de winter dan door vorst. Op klei meng je grof zand of grind door de grond, of plant je op een verhoging.

Te laat of te diep snoeien. Wie in het oude, kale hout knipt, ziet zelden nieuwe scheuten. Snoei elk voorjaar en direct na de bloei, maar laat altijd een paar centimeter groen blad staan. Snoei niet meer na half september.

Bemesten. Extra voeding geeft slap, vergeelbaar blad en minder geur. Een schrale grond is precies goed.

Verkeerde soort kopen. Kuiflavendel (L. stoechas) met de 'oortjes' is mooi, maar minder winterhard. Wil je een vaste haag, kies dan L. angustifolia of de sterke hybride L. × intermedia.

Lavendel door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Lavendel slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je lavendel het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde lavendel heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie struiken & heesters vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.