Clematis

Kop in de zon, voeten in de schaduw

Dat is de gouden regel. De plant wil met zijn ranken naar het licht, maar zijn wortels koel en vochtig houden. Plant lage vaste planten voor de voet, of leg er een paar stenen of een laag mulch op.

Diep planten

Plant een clematis 10 centimeter dieper dan hij in de pot stond. Zo vormen zich extra knoppen onder de grond, waardoor de plant zich herstelt als hij getroffen wordt door clematisverwelkingsziekte.

De drie snoeigroepen

Groep 1 (montana, alpina, voorjaarsbloeiers): niet of direct na de bloei licht snoeien. Groep 2 (grootbloemigen die in mei-juni en nazomer bloeien): in februari licht terugknippen tot de eerste dikke knoppen. Groep 3 (zomerbloeiers, viticella, 'Jackmanii'): in februari terug tot 30 centimeter boven de grond.

Herkomst en uiterlijk

Het geslacht Clematis telt rond de driehonderd soorten, verspreid over de gematigde streken van het noordelijk halfrond, van Europa en China tot Noord-Amerika. Ook in Nederland en België komt een soort in het wild voor: de bosrank (C. vitalba), die met zijn pluizige zaadpluimen bosranden overwoekert.

Clematis klimt niet met hechtwortels of ranken, maar met zijn bladstelen, die zich om dunne steunen draaien. Daarom heeft hij draad, gaas of dunne takken nodig; tegen een kale muur of dikke paal komt hij niet omhoog. De 'bloemblaadjes' zijn eigenlijk gekleurde kelkbladeren. Na de bloei vormen veel soorten decoratieve, zilverachtige zaadpluizen.

De variatie is enorm: van kleine, knikkende klokjes tot open schotels van twintig centimeter doorsnee, in wit, roze, paars, blauw, rood en geel. Ook de groeikracht verschilt sterk. Sommige compacte cultivars blijven met anderhalve meter geschikt voor een pot op het balkon, terwijl een C. montana moeiteloos tien meter een boom in klimt. Kijk bij het kopen dus goed naar de eindhoogte.

Soorten en cultivars

Groep 1 (voorjaarsbloeiers): C. montana, sterk groeiend met roze of witte bloemen in mei, en de groenblijvende C. armandii met geurige witte bloemen in maart, die een beschutte plek nodig heeft. Groep 2 (grootbloemig, bloeit voor- en nazomer): 'Nelly Moser' (roze met streep), 'The President' (paars) en 'Dr. Ruppel'.

Groep 3 (zomerbloeiers op nieuw hout): de klassieke 'Jackmanii', de sterke C. viticella-cultivars zoals 'Etoile Violette' en 'Polish Spirit', en de gele C. tangutica. Viticella's zijn bijna immuun voor clematisverwelkingsziekte en daarom ideaal voor beginners.

Combineren in de tuin

Clematis is de ideale partner voor een klimroos: laat een viticella door een klimroos groeien, zodat hij bloeit als de roos even rust. Groep 3 is daarvoor het handigst, omdat je hem in het vroege voorjaar samen met de roos kort kunt snoeien.

Ook door struiken, fruitbomen of een haag kun je clematis laten klimmen; een zomerbloeiende soort geeft zo een tweede bloeimoment. Tegen een schutting combineer je hem met kamperfoelie of klimop voor groen in de winter. Zie ook klimplanten voor de schutting. Houd de voet koel met lage vaste planten, zoals ooievaarsbek.

Plant een clematis op zo'n dertig centimeter van een muur of schutting, waar de grond minder snel uitdroogt, en leid de eerste scheuten met een bamboestokje naar het klimrek.

Clematis door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je clematis het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde clematis heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie klimplanten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.