Krokus

Herkomst en uiterlijk

Krokussen komen uit de bergen van Zuid- en Oost-Europa, Turkije en het Midden-Oosten. Ze groeien uit een knol, niet uit een echte bol, en blijven klein: meestal 7 tot 12 centimeter hoog. Het blad is grasachtig met een witte middenstreep en verschijnt tegelijk met of net na de bloemen.

De kelkvormige bloemen openen zich alleen bij zon en zakken bij bewolking en in de avond weer dicht. Kleuren zijn paars, lila, wit, geel en gestreept, vaak met een feloranje stamper. Er zijn voorjaarsbloeiende soorten (februari tot april) en herfstbloeiende soorten zoals de saffraankrokus (Crocus sativus). Let op: de herfsttijloos (Colchicum) wordt vaak 'herfstkrokus' genoemd maar is een heel andere, veel giftigere plant.

Standplaats en grond

Krokussen willen zon. Alleen in de zon gaan de bloemen open en zie je het volle effect. Onder bladverliezende bomen en struiken is het in februari en maart licht genoeg, omdat er dan nog geen blad aan zit. Onder groenblijvers en tegen een noordmuur bloeien ze slecht.

De grond moet goed doorlatend zijn en in de zomer mag hij droog liggen; dat is de rustperiode van de knol. Op zware, natte klei rotten ze snel weg. Zandgrond en leem zijn ideaal. In een gazon doen krokussen het goed, mits dat gazon niet voortdurend nat staat.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Plant voorjaarskrokussen van september tot en met november. Herfstbloeiende soorten plant je juist in augustus, anders missen ze hun bloei. Plant de knollen 5 tot 8 centimeter diep met de punt naar boven. Weet je niet wat boven is, dan vindt de knol zelf zijn weg.

Plantafstand: 5 à 7 centimeter, ofwel 75 tot 100 knollen per vierkante meter. Klein spul werkt alleen in grote aantallen. In het gazon steek je met een smalle plantschop of bollenplanter gaatjes, of je klapt een plag gras open, legt de knollen eronder en drukt de zode terug. Spreid ze in natuurlijke wolken in plaats van in rechte rijen.

Water en bemesting

Water geven is vrijwel nooit nodig. Herfst en winter zijn bij ons nat genoeg en in de zomer moeten de knollen juist droog rusten. In potten houd je de grond licht vochtig tijdens de groei en laat je hem na het afsterven van het blad opdrogen.

Bemesten hoeft niet. Wie krokussen in een schraal gazon wil laten verwilderen, kan na de bloei een beetje kalirijke bollenmest geven. Vermijd stikstofrijke gazonmest vlak na de bloei, die stimuleert vooral het gras.

Snoeien en onderhoud

Het belangrijkste onderhoud is niets doen. Laat het blad na de bloei staan tot het geel is, minstens vier tot zes weken. Krokussen in het gazon betekenen dus dat je de eerste maaibeurt uitstelt tot ongeveer half april, of dat je om de krokusplekken heen maait. Wie te vroeg maait, ziet de krokussen na een paar jaar verdwijnen.

Krokussen vermeerderen zich vanzelf door broedknolletjes en zaad. Na een paar jaar ontstaan dichte tapijten. Uitgraven en scheiden is zelden nodig. Wil je ze elders in de tuin hebben, graaf dan in mei een pol op terwijl het blad nog zichtbaar is en plant die meteen op de nieuwe plek.

Soorten en cultivars

• Crocus tommasinianus: lila tot paars, al in februari, verwildert het snelst en wordt minder door muizen gegeten. 'Ruby Giant' en 'Barr's Purple' zijn mooie selecties.
• Crocus chrysanthus: botanische krokussen in geel, wit en blauw, zoals 'Cream Beauty' en 'Blue Pearl'.
• Crocus vernus (grootbloemige krokussen): 'Pickwick' (wit-paars gestreept), 'Jeanne d'Arc' (wit), 'Flower Record' (paars).
• Crocus sativus: de saffraankrokus, bloeit in oktober.
• Crocus speciosus: herfstbloeiend, lichtblauw.

Problemen en ziektes

Knollen verdwijnen in de winter: muizen, woelmuizen en eekhoorns zijn er dol op. Plant in een gaasmand, kies Crocus tommasinianus of strooi wat grof grit in het plantgat. Afgebeten bloemen: mussen trekken in het voorjaar graag de gele bloemen kapot. Vervelend, maar de knol overleeft. Steeds minder bloei: te vroeg gemaaid of te veel schaduw gekomen. Rotte knollen: natte grond.

Voorjaarskrokussen zijn licht giftig voor katten en honden: ze kunnen braken en diarree geven. De herfsttijloos (Colchicum) is daarentegen ernstig giftig door colchicine en kan levensbedreigend zijn. Twijfel je wat je hond heeft gegeten, bel dan direct de dierenarts.

Combineren in de tuin

Krokussen zijn de opening van het bollenseizoen. Combineer ze met sneeuwklokjes en winterakonieten, en laat ze daarna overgaan in narcissen en tulpen. Onder een toverhazelaar of tussen helleborus krijg je een winterhoek die je vanuit de woonkamer ziet. Voor hommels en vroege bijen is een krokusgazon een belangrijke eerste voedselbron; lees meer over planten voor bijen en vlinders.

Krokus door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Krokus slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je krokus het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde krokus heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie bloembollen vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.