Krentenboom

Herkomst en uiterlijk

De krentenboom die we het meest planten, Amelanchier lamarckii, komt oorspronkelijk uit het oosten van Noord-Amerika. In de achttiende eeuw is hij in Europa terechtgekomen en in Nederland en België op zandgronden verwilderd, onder meer in bossen in Drenthe, de Veluwe en de Kempen. Andere soorten komen uit Canada en Europa.

Hij groeit als meerstammige struik of kleine boom van 4 tot 8 meter, met een open, schermvormige kroon. Het jonge blad loopt in april bronskleurig uit, precies op het moment dat de boom vol trossen sterwitte bloemen staat. In juni volgen ronde bessen die van rood naar blauwzwart rijpen. In de herfst kleurt het blad van geel via oranje naar fel rood.

Standplaats en grond

Een krentenboom groeit in zon en halfschaduw. In de volle zon bloeit hij het rijkst en is de herfstkleur het mooist, maar ook onder hogere bomen doet hij het goed. Hij verdraagt wind en is geschikt voor open, kustnabije tuinen.

Wat grond betreft is hij weinig kieskeurig. Hij groeit op zand, leem en klei en kan zowel tegen tijdelijke natheid als tegen een periode van droogte. Licht zure, humusrijke grond is ideaal, maar ook licht kalkrijke grond gaat goed. Dat maakt de krentenboom een van de makkelijkste bomen voor nieuwbouwtuinen met verdichte, schrale grond.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Plant van november tot maart, zolang het niet vriest. Wortelgoed en planten met kluit plant je bij voorkeur in de herfst; potplanten kunnen het hele jaar, mits je ze in de zomer goed water geeft. Graaf een ruim plantgat, maak de bodem los, meng er compost door en zet de boom op dezelfde diepte. Een meerstammige boom heeft geen paal nodig, een hoogstam wel.

Plantafstand: geef een solitaire boom 3 à 4 meter ruimte. In een vrij uitgroeiende haag of houtwal plant je 1 à 2 planten per strekkende meter, samen met andere inheemse struiken. Voor een kleine tuin of een grote pot kies je een compacte soort zoals Amelanchier alnifolia 'Obelisk'.

Water en bemesting

Geef de eerste twee jaar in droge perioden eens per week 10 liter water. Daarna redt een krentenboom zich vrijwel altijd zelf. In potten geef je in de zomer twee à drie keer per week water.

Bemesten is zelden nodig. Een laagje compost of bladaarde in het voorjaar houdt de grond gezond. Laat het afgevallen blad in de herfst onder de boom liggen, dan voedt hij zichzelf en bied je onderdak aan insecten en egels.

Snoeien en onderhoud

Een krentenboom heeft van zichzelf een mooie vorm en hoeft nauwelijks gesnoeid. Verwijder in de winter dood en kruisend hout, en eventueel wortelopslag als je geen bredere struik wilt. Wil je een meerstammige boom meer transparant maken, haal dan enkele lage zijtakken weg, zodat de stammen zichtbaar worden.

Een oude, kale struik kun je verjongen door elk jaar een of twee van de oudste stammen laag af te zagen. Na de bessenpluk in juni hoeft er niets te gebeuren. Bij een hoogstam houd je de stam vrij van zijscheuten.

Soorten en cultivars

• Amelanchier lamarckii: de klassieke krentenboom, meerstammig, 6 à 8 meter, prachtige herfstkleur.
• Amelanchier 'Ballerina': grote bloemen en grote, smakelijke bessen, 4 à 6 meter.
• Amelanchier alnifolia 'Obelisk': smal, zuilvormig, ideaal voor een kleine tuin of pot.
• Amelanchier 'Robin Hill': lichtroze knoppen, smalle kroon, geschikt als laanboompje.
• Amelanchier canadensis: smaller en meer rechtop, ook voor iets nattere grond.
• Amelanchier alnifolia (Saskatoon): compacte struik, gekweekt voor de bessen.

Problemen en ziektes

Oranje vlekken op blad en vruchten: roest, die zijn tweede gastheer in jeneverbes heeft; meestal onschuldig. Bladeren en takjes die bruin verwelken als door vuur: bacterievuur, een meldingsplichtige ziekte bij rozenachtigen. Zaag aangetaste takken ruim weg en ontsmet het gereedschap. Bessen verdwenen: merels en spreeuwen zijn je voor geweest; een net helpt, maar vogels zijn juist een reden om hem te planten. Bladluis: komt voor op jonge scheuten, meestal ruimen natuurlijke vijanden het op.

De bessen zijn eetbaar voor mens en dier. Zoals bij veel rozenachtigen bevatten pitjes en blad een kleine hoeveelheid blauwzuurverbindingen, maar de krentenboom staat niet bekend als giftig en geldt als veilig voor katten en honden.

Combineren in de tuin

De krentenboom is een kleine boom voor een kleine tuin en tegelijk een vaste waarde in een natuurlijke haag met Gelderse roos, beuk en meidoorn. Onder de boom plant je voorjaarsbollen als narcissen, en schaduwplanten als ooievaarsbek en varens. De bessen kun je rauw eten of verwerken in jam. Meer bomen die passen in een beperkte ruimte vind je op onze pagina planten voor een kleine tuin.

Krentenboom door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je krentenboom het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde krentenboom heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie bomen vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.