Planten voor bijen en vlinders

Een bloeikalender van februari tot november

Planten voor bijen en vlinders kies je het best zo dat er van het vroege voorjaar tot diep in de herfst iets bloeit. Hommelkoninginnen en de eerste bijen vliegen al op zonnige dagen in februari en maart. Dan zijn krokussen en kerstrozen belangrijke eerste maaltijden. In april en mei volgen bloeiende struiken en bomen, zoals de krentenboom en een appelboom, die in één keer duizenden bloemen geven.

Begin van de zomer bloeien sierui, salvia en ooievaarsbek. In juli en augustus nemen lavendel en zonnehoed het over. De nazomer is vaak de magerste tijd; dan zijn hemelsleutel en bloeiende klimop goud waard. Klimop bloeit pas op oudere, vrijstaande takken in september en oktober en is dan een van de laatste grote nectarbronnen van het jaar.

Schrijf je tuin eens maand voor maand uit. Zie je een gat, bijvoorbeeld in maart of september, dan weet je precies welke plant je nog mist. Meer achtergrond over het inrichten van zo'n tuin lees je in tuin voor bijen en vlinders.

Plaatsing: zon, beschutting en water

De meeste nectarplanten bloeien het rijkst in de zon, en insecten vliegen het liefst op warme, beschutte plekken. Zet je bijenplanten dus aan de zonnige kant van de tuin en uit de wind, bijvoorbeeld tegen een schutting of haag. Een border op het zuiden of westen met lavendel, salvia en zonnehoed trekt op een zomerdag al snel tientallen bezoekers.

Vergeet water niet. Bijen drinken ook, en een ondiepe schaal met een paar stenen erin waarop ze kunnen landen, helpt op hete dagen. Laat een hoekje wat ruiger: een stapel takken, een stuk kale grond of holle stengels zijn nestplekken voor wilde bijen. Heb je alleen een balkon, dan werkt een bak met lavendel, rozemarijn en hemelsleutel ook; zie winterharde planten voor balkon en terras.

Veelgemaakte fouten in een bijentuin

De grootste fout is kiezen voor gevulde bloemen. Dubbelbloemige rozen, pioenen en dahlia's zien er weelderig uit, maar insecten kunnen niet bij het hart van de bloem. Kies bij rozen en pioenrozen dus voor enkelbloemige soorten. Een tweede fout is te netjes zijn: wie in het najaar alles kort knipt, haalt ook de overwinteringsplekken weg. Laat uitgebloeide stengels van zonnehoed en hemelsleutel tot het voorjaar staan; ze zien er met rijp mooi uit en vogels eten de zaden.

De vlinderstruik is een echte vlindermagneet, maar zaait zich makkelijk uit in de omgeving. Knip uitgebloeide pluimen daarom weg; dat zorgt bovendien voor langere bloei. Vlinders hebben naast nectar ook waardplanten nodig waar de rupsen van eten, zoals brandnetels in een ongemaaid hoekje. Een vlindertuin zonder rupsen blijft een tankstation zonder kinderkamer.

Gebruik in een bijentuin ook geen bestrijdingsmiddelen tegen bladluis. Een paar weken geduld is meestal genoeg: lieveheersbeestjes, gaasvliegen en vogels ruimen de luizen vanzelf op. Wie toch wil ingrijpen, spuit de luizen er met een harde straal water af.

Combineren in een kleine tuin of border

Je hebt geen grote tuin nodig om veel insecten te helpen. Plant in groepjes van drie tot vijf van dezelfde soort, zodat er een duidelijke kleurvlek ontstaat, en wissel hoge en lage planten af. Een simpel recept voor een zonnige border: sierui als vroege accenten, daartussen salvia en ooievaarsbek, achteraan zonnehoed en vooraan hemelsleutel. Zet tussen de vaste planten in het najaar nog wat bollen voor het voorjaar; tips staan in bloembollen planten. Hoe je een border opbouwt die jaren meegaat, lees je in border aanleggen, en een ruime keuze vind je bij onze vaste planten.