Jeneverbes

Altijd buiten

Zet hem het hele jaar buiten in de zon. In de winter heeft hij een koude rustperiode nodig. Bescherm alleen de schaal tegen langdurige strenge vorst door hem in te graven of in een koude schuur te zetten.

Pinceren in plaats van knippen

Knip jeneverbes niet met de schaar door het naaldwerk, dan worden de punten bruin. Trek in de groeiperiode de te lange scheuten met je vingers af.

Herkomst en uiterlijk

Jeneverbessen (Juniperus) groeien over het hele noordelijk halfrond, vaak op schrale, winderige plekken in de bergen of aan de kust. Voor bonsai worden vooral Juniperus procumbens 'Nana' (Japanse kruipjeneverbes) en Juniperus chinensis gebruikt. De meeste goedkope 'jeneverbes-bonsai' in de handel zijn 'Nana'.

Jeneverbessen hebben twee bladvormen: prikkerige naaldjes (juveniel blad) en zachte schubbladeren (volwassen blad). Kenmerkend voor oude bonsai zijn de dode, door de zon gebleekte houtdelen: een kale tak heet jin, een kaal stuk stam shari. In de natuur ontstaan die door bliksem en storm; bij bonsai worden ze bewust gemaakt om ouderdom te suggereren.

Combineren en stylen

Jeneverbes leent zich voor dramatische stijlen: cascade (overhangend over de potrand), halfcascade, literati met een dunne kronkelende stam, of windgevormd. Een ongeglazuurde, bruine of grijze pot past bij het ruige karakter. Bij een cascade hoort een hoge pot.

Zet hem buiten op een zonnige bonsaitafel of stenen sokkel, eventueel samen met loofbomen zoals de Chinese iep; de groenblijvende jeneverbes geeft structuur als die in de winter kaal zijn. Een tuinjeneverbes kan ook de basis vormen voor een eigen bonsai; lees daarover in beginnen met bonsai.

Pas bij een jeneverbes op met het draaien van de boom: de levende aders lopen in banen langs de stam naar de takken. Wie een jin of shari wil maken, moet die banen ontzien, anders sterft een deel van de kroon af. Begin daarom klein en laat het schorsen bij twijfel over aan een ervaren bonsaivereniging of workshop; veel clubs helpen beginners graag op weg.

Veelgemaakte fouten

Binnen zetten. Dit is de meest gemaakte fout. Een jeneverbes heeft een koude winterrust en veel zon nodig. Binnen lijkt hij maanden gezond, maar sterft dan alsnog. Hij hoort het hele jaar buiten.

Met een schaar in het blad knippen. Doorgeknipte schubbladeren worden bruin. Knijp jonge scheutjes uit met de vingers of knip alleen op de takjes zelf, niet door het groen.

Te veel tegelijk weghalen. Een jeneverbes heeft zijn groene punten nodig om te groeien. Haal nooit al het groen van een tak weg, dan sterft die tak af.

Uitdrogen in de zomer. Bruine, droge punten verschijnen pas weken na de schade. Controleer de pot op warme dagen twee keer.

Jeneverbes door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• De verkeerde plek. Een buitenbonsai binnen houden of een binnenbonsai buiten laten staan bij vorst is de klassieke fout. Controleer of je boom een binnen- of buitenboom is.