Struiken & heesters

Groenblijvend of bladverliezend

Groenblijvende heesters zoals Skimmia, Pieris, Osmanthus, Ilex en Photinia houden hun blad in de winter. Ze zijn de ruggengraat van een tuin die ook in januari iets te bieden heeft. Bladverliezende struiken zoals hortensia, vlinderstruik, Viburnum en Cornus maken dat goed met bloei, herfstkleur, bessen en soms gekleurde takken in de winter. Een goede verhouding is ongeveer een derde groenblijvend en twee derde bladverliezend.

Snoeien: weet wanneer je struik bloeit

De gouden regel: voorjaarsbloeiers snoei je direct na de bloei, zomerbloeiers in het vroege voorjaar. Struiken die in het voorjaar bloeien, zoals Forsythia, Weigela en sering, maken hun bloemknoppen in de zomer ervoor. Knip je ze in de winter, dan knip je de bloei van het komende jaar weg. Zomerbloeiers zoals vlinderstruik, pluimhortensia en Caryopteris bloeien op nieuw hout en knip je in maart flink terug. Twijfel je, snoei dan na de bloei: dat gaat zelden mis.

Ruimte en eindmaat

De meest gemaakte fout is te dicht op een pad, muur of andere plant planten. Een vlinderstruik wordt binnen twee jaar twee meter breed, een Viburnum soms nog breder. Plant op minstens de helft van de eindbreedte van een pad of gevel, en vul de lege ruimte de eerste jaren met vaste planten of eenjarigen. Zo hoef je later niet elk jaar zwaar te snoeien en kan de struik zijn natuurlijke vorm houden.

Struiken voor dieren

Kies voor een levendige tuin soorten met nectar, besjes of beide: inheemse Gelderse roos, vlier, meidoorn en hulst voor vogels, en lavendel, vlinderstruik, Caryopteris en Abelia voor bijen en vlinders. Een struik met bessen in de herfst is voor merels en lijsters een winterbuffet.

Struiken kiezen op standplaats en grond

Een struik die op de verkeerde plek staat, sukkelt jarenlang. Kijk daarom eerst naar licht en grond. Voor een zonnige, droge plek zijn lavendel, rozemarijn en de vlinderstruik ideaal: ze houden van warmte en verdragen schrale grond. In halfschaduw voelt de hortensia zich thuis, mits de grond niet uitdroogt. Pluimhortensia's verdragen meer zon dan boerenhortensia's.

Een aparte groep vormen de zuurminnende struiken. Rhododendron, azalea en Pieris willen humusrijke, zure grond en hebben ondiepe wortels die niet mogen uitdrogen. Op kalkrijke klei krijgen ze gele bladeren. Plant ze in een ruim plantgat met zure grond en mulch de voet met bladcompost of schors. Ook de Skimmia houdt van wat zure, vochtige grond in de schaduw. Wil je dat een vrouwelijke Skimmia bessen draagt, dan heeft ze een mannelijke plant in de buurt nodig. Meer struiken voor de koele kant van de tuin vind je in planten voor de schaduw in de tuin.

Struiken die elk seizoen iets laten zien

Met een handvol goed gekozen struiken heb je het hele jaar iets om naar te kijken. In de winter bloeit de toverhazelaar met geurige, spinachtige bloempjes aan kale takken, en sommige soorten sneeuwbal bloeien al in koude maanden. In april volgt de krentenboom met witte bloesem, in de vroege zomer met besjes voor vogels en in de herfst met oranjerood blad.

De zomer is voor hortensia's, vlinderstruik en rozen, die bij goed snoeien weken tot maanden bloeien. Voor rust in de winter zorgen groenblijvers; een overzicht staat in groenblijvende struiken kopen. Zoek je vooral kleur, dan helpt de gids bloeiende struiken kopen. Combineer struiken met vaste planten aan de voet: die vullen de grond, houden onkruid tegen en geven in de zomer een tweede laag bloei.

Kies voor een kleine tuin liever één struik die in drie seizoenen iets doet dan drie struiken die elk twee weken bloeien. De krentenboom, een sneeuwbal met bessen of een hortensia met uitgebloeide pluimen die de hele winter blijven staan, geven per vierkante meter veel meer terug.

Struiken in pot en planten in de herfst

Niet elke struik hoeft in de volle grond. Compacte soorten zoals lavendel, skimmia, kleine hortensia's en rozemarijn doen het goed in een grote pot op balkon of terras. Gebruik een pot met afvoergat, goede potgrond en geef in de zomer vaak water, want een struik in een pot droogt veel sneller uit dan in de tuin. Voor de winter geldt: hoe groter de pot, hoe beter de wortels beschermd zijn. Meer advies staat in winterharde kuipplanten.

Wil je struiken in de grond zetten, dan is de herfst het ideale moment. De grond is nog warm, regen doet het meeste werk en de plant kan in alle rust wortels maken voordat hij in het voorjaar uitloopt. Meng wat compost of aanplantgrond uit potgrond en toebehoren door de uitgegraven grond en geef direct na het planten een flinke gieter water.

Zo plant je struiken & heesters

1. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de pot of kluit.
2. Zet de wortelkluit minstens een uur in een emmer water.
3. Plaats de struik op dezelfde diepte, vul aan met aanplantgrond en trap licht aan.
4. Houd rekening met de eindmaat: plant op minstens de halve eindbreedte van paden en muren.
5. Geef direct 10 liter water en een laag mulch tegen uitdroging.

Veelgemaakte fouten

• Voorjaarsbloeiers in de winter snoeien: dan knip je de bloemknoppen weg.
• De eindmaat onderschatten, waardoor je elk jaar fors moet snoeien.
• Rhododendron en hortensia in kalkrijke grond zonder zure aanplantgrond.

Door het jaar