Bomen

De juiste boom voor een kleine tuin

In een stadstuin van tien bij zes meter past geen eik. Kijk naar de eindmaat en de kroonvorm. Geschikte bomen voor kleine tuinen zijn onder meer de Japanse esdoorn, de krentenboom (Amelanchier), sierappel, meerstammige Parrotia, bolbomen zoals de bolacacia en de bolesdoorn, en leibomen die je plat tegen een schutting kweekt. Fruitbomen op een zwakke onderstam (zoals M9 bij appel) blijven 2 tot 3 meter hoog en dragen al na een paar jaar.

Planten met boompaal

Graaf een plantgat dat twee keer zo breed en anderhalf keer zo diep is als de kluit en maak de bodem los. Sla eerst de boompaal aan de windzijde (meestal zuidwest) en zet daarna pas de boom, zodat je de wortels niet beschadigt. Zet de boom op dezelfde diepte als hij in de pot of kwekerij stond: te diep planten is een van de meest voorkomende doodsoorzaken. Bind de stam met een boomband in een achtvorm vast en geef 20 tot 30 liter water.

Palmen en olijfbomen in ons klimaat

De Trachycarpus fortunei (waaierpalm) en de Chamaerops humilis (dwergpalm) zijn de meest winterharde palmen voor Nederland en België: ze verdragen tot ongeveer -15 en -10 °C. Een olijfboom kan buiten overwinteren in de randstad en het zuiden, maar heeft bij strenge vorst en vooral bij natte kou bescherming nodig. Een olijfboom in pot is kwetsbaarder dan een in de volle grond, omdat de wortels sneller bevriezen. Pak de pot in en zet hem tegen een beschutte muur.

Fruitbomen en bestuiving

Veel appel-, peren- en kersenrassen zijn niet zelfbestuivend: ze hebben een ander ras in de buurt nodig dat op hetzelfde moment bloeit. Staat er bij de buren geen fruitboom, kies dan een zelfbestuivend ras of plant twee bomen die elkaar bestuiven. Op de productpagina's staat bij bestuiving wat de kweker over het ras vermeldt.

Een boom kiezen op vorm en functie

Bedenk eerst wat de boom moet doen. Wil je schaduw op het terras, kies dan een boom met een brede kroon die in de winter zijn blad verliest, zodat er dan wel licht in huis komt. Voor privacy op ooghoogte werkt een leiboom langs de erfgrens beter dan een hoge boom, omdat het scherm precies daar zit waar je het nodig hebt. Voor sfeer kies je een meerstammige boom of een Japanse esdoorn met herfstkleur.

Wil je oogsten, dan is een appelboom op een zwakke onderstam of een vijgenboom tegen een warme muur een goede keuze. Onze gids fruitbomen kopen voor een kleine tuin zet de mogelijkheden op een rij. Een boom die het hele jaar iets doet, met bloesem, besjes en herfstkleur, is de krentenboom. Voor vogels en insecten is zo'n boom ook een aanwinst.

Snoeien en verzorgen in de eerste jaren

De eerste jaren bepalen de vorm van een boom. Verwijder concurrerende toppen, zodat er één duidelijke hoofdstam blijft, en knip takken weg die kruisen of naar binnen groeien. Houd een cirkel rond de stam vrij van gras: gras is een sterke concurrent voor water en voeding. Een laag mulch werkt beter. Controleer elk jaar de boomband en haal de boompaal na twee à drie jaar weg, zodra de boom stevig staat.

Fruitbomen vragen eigen snoeimomenten. Appel en peer snoei je in de winter. Steenvruchten zoals kers en pruim snoei je liever in de zomer, omdat wonden dan sneller sluiten en de kans op schimmelinfecties kleiner is. Meer over vorm, snoei en bestuiving lees je in fruitbomen in een kleine tuin.

Water is in de eerste jaren belangrijker dan snoeien. Een jonge boom heeft nog geen diep wortelstelsel en kan een droog voorjaar slecht verdragen. Geef bij aanhoudende droogte eens per week een emmer of twee, langzaam, zodat het water de diepte in trekt. Een boom die drie zomers goed water heeft gekregen, redt zich daarna meestal zelf. Voeding is zelden nodig: een laag compost op de boomspiegel in het voorjaar is genoeg.

Bomen in een pot of bak

Ook zonder tuin kun je een boom hebben. Een Japanse esdoorn, een olijfboom of een vijg groeit jarenlang in een grote pot, mits die voldoende ruimte en een afvoergat heeft. Kies een pot van minstens vijftig centimeter doorsnee, gebruik structuurvaste grond uit potgrond en toebehoren en geef in de zomer vaak water. Wortels in een pot zijn in de winter kwetsbaarder dan in de volle grond; lees daarom ook winterharde kuipplanten en balkon en terras in pot.

Verpot een boom in een bak om de paar jaar of ververs de bovenste laag grond, en geef in het groeiseizoen voeding.

Zo plant je bomen

1. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed en anderhalf keer zo diep is als de kluit.
2. Maak de bodem en wanden van het gat los zodat wortels makkelijk kunnen doorgroeien.
3. Sla eerst een boompaal aan de windzijde, daarna pas de boom plaatsen: zo beschadig je geen wortels.
4. Zet de boom op dezelfde diepte als in de pot, vul aan met een mix van tuinaarde en bomengrond.
5. Bind de boom met een boomband in een achtvorm aan de paal en geef 20 tot 30 liter water.

Veelgemaakte fouten

• De boom te diep planten: de stamvoet gaat rotten.
• Geen boompaal: wind trekt de jonge wortels los.
• Gras tot tegen de stam laten groeien, het concurreert de eerste jaren sterk om water.

Door het jaar