Olijfboom

In pot of in de volle grond

In de volle grond is een oudere olijfboom meestal winterhard tot een graad of min tien. Kies een beschutte, zonnige plek tegen een zuidmuur en zorg voor goede drainage. In een pot ben je flexibeler: zet hem bij strenge vorst tegen de gevel en pak pot en kroon in met vliesdoek.

Water

Olijven kunnen goed tegen droogte. In pot geef je in de zomer wekelijks flink water; in de winter vrijwel niets. Te natte grond in de winter is de grootste doodsoorzaak.

Snoeien

In het voorjaar, na de laatste vorst. Haal binnengroeiende takken weg zodat er licht en lucht in de kroon komt.

Herkomst en uiterlijk

De olijfboom (Olea europaea) is een van de oudste cultuurgewassen ter wereld. De wilde vorm groeit rond de Middellandse Zee en in delen van het Midden-Oosten, en olijven worden al zo'n zesduizend jaar gekweekt. Sommige bomen in Griekenland en Libanon zijn naar schatting meer dan duizend jaar oud.

Het is een groenblijvende boom met smalle, leerachtige bladeren die bovenop grijsgroen en aan de onderkant zilverwit zijn. Met leeftijd krijgt de stam een grillige, knoestige vorm, wat oude bomen zo gewild maakt. In mei en juni verschijnen kleine, roomwitte bloempjes. Vruchtzetting vraagt een lange, warme zomer en een koele winterprikkel; in onze streken blijven de olijven daarom vaak klein of rijpen ze niet.

Een olijfboom is beter winterhard dan veel mensen denken: volwassen bomen verdragen korte perioden tot ongeveer -10 °C. Gevaarlijker zijn langdurige vorst, natte grond en koude oostenwind. In pot bevriest de wortelkluit sneller, daarom zet je hem in strenge winters op een beschutte plek, pak je de pot in en dek je de kroon met vliesdoek af. Breng hem nooit naar een warme kamer.

Soorten en cultivars

In tuincentra worden olijfbomen meestal zonder rasnaam verkocht, maar wie gericht zoekt, heeft keus. 'Arbequina' uit Catalonië is compact, zelfbestuivend en draagt al jong vruchten, ideaal in pot. 'Leccino' uit Toscane staat bekend als relatief koudetolerant. 'Frantoio' en 'Picual' zijn klassieke olieolijven, 'Hojiblanca' is een dubbeldoelras.

Je koopt ze in verschillende vormen: als jong struikje, op stam met een bolle kroon, als dikke oude 'bonsai-olijf' of als meerstammige boom. Oude, geïmporteerde bomen zijn spectaculair, maar hebben vaak weinig wortels en vragen het eerste jaar extra zorg.

Combineren in de tuin

Een olijfboom roept direct een zuidelijke sfeer op. Op een zonnig terras staat hij mooi in een grote terracotta pot, onderplant met tijm of kruipende rozemarijn. In de volle grond combineer je hem met lavendel, salvia, grassen en grind.

Ook agapanthus en vijgen passen in dat beeld. Kies een warme, beschutte plek tegen een zuidmuur; daar is het in de winter enkele graden warmer. Meer winterharde kuipplanten voor zo'n terras vind je in winterharde kuipplanten.

Kies een pot met een flinke afvoeropening en een laag grind of potscherven onderin; een olijfboom verdraagt droogte beter dan staand water, zeker in de winter.

Olijfboom door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Olijfboom slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je olijfboom het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde olijfboom heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie bomen vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.