Sierui

Herkomst en uiterlijk

Allium is hetzelfde geslacht als ui, knoflook en bieslook. De meeste siersoorten komen uit Centraal-Azië, zoals Iran, Turkmenistan en Afghanistan, waar ze groeien op droge, zonnige berghellingen. Dat verklaart meteen wat ze in de tuin nodig hebben: zon en een droge zomer.

Uit de bol groeit eerst een rozet van brede, grijsgroene bladeren. Daaruit verschijnt in mei of juni een lange, stevige steel met een bolvormig bloemscherm van honderden stervormige bloempjes. Afhankelijk van de soort is die bol 3 tot 25 centimeter groot en staat hij op 20 centimeter tot ruim een meter hoogte. Het blad begint al te vergelen als de plant bloeit, typisch voor sierui.

Standplaats en grond

Kies een plek in de volle zon. In de schaduw worden de stelen lang en scheef en vallen de bloemen tegen. Sierui gedijt in elke goed doorlatende grond; zandgrond en lichte leem zijn ideaal. Een plek waar de grond in de zomer droog wordt, past perfect bij de natuurlijke rustperiode.

Natte grond in de winter is het grootste risico: de bollen rotten dan weg. Op zware klei plant je ze op een iets verhoogd bed of leg je een laag grof zand of grind onder de bol. Een beschutte plek voorkomt dat hoge soorten bij wind omknakken.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Plant de bollen in september tot en met november, het liefst voor half oktober. Plantdiepte is drie keer de hoogte van de bol: grote soorten als 'Globemaster' zo'n 15 tot 20 centimeter diep, kleine soorten 8 tot 10 centimeter. Zet de bol met de punt naar boven, en bedek met grond.

Plantafstand: grote soorten 25 tot 30 centimeter uit elkaar, ongeveer 10 per vierkante meter. Middelgrote soorten als 'Purple Sensation' op 10 tot 15 centimeter, zo'n 25 per vierkante meter. Plant ze in groepen van vijf tot vijftien tussen vaste planten, zodat het afstervende blad aan het zicht wordt onttrokken. Wie wil spelen met hoogte, combineert in één groep een vroege en een late soort.

Water en bemesting

Sierui heeft na het planten vrijwel geen water nodig. Alleen in een uitzonderlijk droog voorjaar geef je tijdens de knopvorming een gieter. In de zomer mag de grond droog zijn; water geven na de bloei verhoogt de kans op rot.

Bemesten is zelden nodig. In arme zandgrond strooi je in het voorjaar bij het verschijnen van het blad een handje bollenmest. Te rijke grond geeft slap gewas en bollen die zich splitsen in kleine, niet-bloeiende bolletjes.

Snoeien en onderhoud

Laat het blad zitten tot het volledig verdord is, ook al ziet het er bij de bloei al rommelig uit. Dat is precies de reden om sierui tussen vaste planten te zetten. De bloemstelen knip je pas weg als ze helemaal verdroogd zijn, of je laat de zaadbollen tot in de winter staan als sculptuur in de border.

Sommige soorten, zoals Allium sphaerocephalon en Allium christophii, zaaien zich uit. Wil je dat niet, knip dan de bloemhoofdjes af voordat het zaad rijp is. Grote cultivars kun je na een aantal jaar in de zomer opgraven en ruimer terugplanten.

Soorten en cultivars

• 'Purple Sensation': dieppaarse bollen van 10 centimeter op 80 centimeter, betaalbaar en betrouwbaar.
• 'Globemaster': enorme bollen van 20 centimeter, steriel en daardoor lang in bloei.
• Allium christophii: metalig lila sterrenbol van 20 centimeter op een korte steel, prachtig als droogbloem.
• Allium sphaerocephalon: kleine, eivormige bordeauxrode koppen in juli.
• 'Mount Everest': wit, 1 meter hoog.
• Allium caeruleum: helderblauwe kleine bollen.
• 'Millenium': compacte, vaste sierui die in augustus bloeit en als vaste plant met wortelstokken groeit in plaats van als bol.

Problemen en ziektes

Gele, bruine bladpunten tijdens de bloei: normaal gedrag, geen ziekte. Geen bloei in het tweede jaar: te weinig zon, te natte grond of bollen die zich gesplitst hebben. Rotte bollen: natte winter. Geknakte stelen: wind of schaduw. Witte vlekjes of mijnen in het blad: de uienmineervlieg, die ook prei en ui aantast; verwijder aangetast blad.

Alle Allium-soorten zijn giftig voor katten en honden. Net als ui en knoflook bevatten ze stoffen die rode bloedcellen beschadigen en tot bloedarmoede kunnen leiden. Katten zijn extra gevoelig. Gelukkig vinden de meeste dieren de uiengeur weinig aantrekkelijk.

Combineren in de tuin

Sierui is het bindmiddel tussen voorjaar en zomer. Plant hem tussen ooievaarsbek, salvia en kattenkruid, die het vergelende blad verbergen. Tussen rozen zorgt de bol voor een speels ritme, en in een prairieborder steken ze mooi af tegen siergrassen. Een complete border met bollen en vaste planten opzetten lees je in border aanleggen met vaste planten.

Sierui door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Sierui slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je sierui het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde sierui heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie bloembollen vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.