Klimop

Herkomst en uiterlijk

De gewone klimop (Hedera helix) is inheems in Nederland en België en groeit van nature in bossen, langs oude muren en op bomen. Hij klimt met kleine hechtwortels langs de stengels, waardoor hij zich zonder steun aan muren, schuttingen en stammen vastzet en tot 20 meter of hoger kan reiken.

Klimop heeft twee groeifases. In de jeugdfase kruipt of klimt hij met de bekende drie- tot vijflobbige bladeren. Zodra hij de top van zijn steun bereikt en licht krijgt, gaat hij over naar de ouderdomsfase: struikvormige takken zonder hechtwortels, met ongedeeld, ovaal blad. Alleen deze takken bloeien, in september en oktober, met bolvormige schermen van groengele bloempjes. Daarna volgen blauwzwarte bessen die in februari en maart rijp zijn, precies wanneer vogels weinig ander voedsel vinden.

Standplaats en grond

Klimop groeit overal: in diepe schaduw, halfschaduw en zon. Op een noordmuur of onder bomen is hij in zijn element. In de volle zon kan het blad in strenge winters verbranden, vooral bij bonte cultivars; die zet je liever in lichte schaduw. De grond mag vrijwel alles zijn, van zand tot klei, kalkrijk of licht zuur, zolang het niet drassig is.

Let op wat de muur is. Op een gezonde, gevoegde muur doet klimop geen kwaad; de bladeren beschermen zelfs tegen regen en temperatuurschommelingen. Op een muur met slechte, brokkelige voegen kunnen de stengels in scheuren groeien. Zet klimop nooit tegen geverfd hout, stucwerk of een spouwmuur met open stootvoegen, en houd hem weg van dakgoten en dakpannen.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Klimop in pot kun je het hele jaar planten zolang het niet vriest; het voorjaar en de vroege herfst zijn ideaal. Graaf een gat op 20 à 30 centimeter van de muur of schutting, waar de grond minder droog is dan direct aan de voet. Meng wat compost door de grond, zet de plant schuin richting de muur en leid de ranken met een paar bamboestokjes naar de wand. Haal eventueel het meegeleverde stokje los.

Jonge klimop moet eerst wennen voordat hij gaat klimmen; het eerste jaar lijkt er weinig te gebeuren. Dat heet bij tuinders: het eerste jaar slaapt hij, het tweede kruipt hij, het derde springt hij. Plantafstand: tegen een muur of schutting 1 à 2 planten per meter; als bodembedekker 5 à 8 planten per vierkante meter. Kant-en-klare klimophagen of -schermen op een gaas geven direct een groene erfafscheiding.

Water en bemesting

Geef het eerste jaar in droge periodes regelmatig water, want aan de voet van een muur is de grond vaak kurkdroog. Daarna is klimop zeer droogtetolerant. In potten en bakken op het balkon blijft hij afhankelijk van jou, ook in droge winterweken.

Bemest in het voorjaar met wat compost of organische mest om de start te versnellen. Gevestigde planten hebben geen voeding nodig.

Snoeien en onderhoud

Klimop verdraagt elke snoei. Knip hem één à twee keer per jaar bij, bij voorkeur in april en in augustus, buiten het broedseizoen of na controle op nesten. Houd ramen, kozijnen, dakgoten en dakranden vrij door een strook van 30 à 50 centimeter weg te knippen. Een klimopscherm of -haag knip je zoals een gewone haag.

Wil je klimop van een muur verwijderen? Knip de stengels door, laat de plant een paar maanden afsterven en trek hem dan los. De hechtwortels laten bruine resten achter die je met een staalborstel verwijdert. Klimop in een boom verstikt een gezonde boom niet, maar kan bij oude, zwakke bomen het windvang vergroten.

Soorten en cultivars

• Hedera helix: de inheemse soort, sterk en het waardevolst voor de natuur.
• 'Woerner': zeer winterhard en snel, kleurt in de winter purperbrons; ideaal voor schermen.
• 'Goldchild' en 'Glacier': bont blad met goudgele of zilverwitte randen, trager en minder hard.
• Hedera hibernica (Ierse klimop): grof blad, snel, veel gebruikt als bodembedekker.
• Hedera colchica 'Sulphur Heart': groot, hartvormig blad met een gele vlek.
• Hedera helix 'Arborescens': struikvormige klimop uit de ouderdomsfase, bloeit en draagt bessen maar klimt niet.

Problemen en ziektes

Zwarte vlekken met een gele rand: bacterievlekkenziekte, vooral in natte jaren; knip aangetaste delen weg. Bruin, verdroogd blad na de winter: vorst en zon samen, of droogte. Knip het weg; de plant loopt opnieuw uit. Kleverig blad en schimmel: dop- of schildluis. Fijn gespikkeld, dof blad: spint, vooral bij binnenplanten en tegen hete muren. Jonge plant groeit niet: geduld, of te droge grond aan de voet van de muur.

Combineren in de tuin

Klimop is een rustige, groene achtergrond voor bloeiende planten. Laat er een clematis of kamperfoelie doorheen groeien voor zomerbloei. Als bodembedekker onder bomen combineer je hem met hosta, varens en voorjaarsbollen als sneeuwklokjes en narcissen. Een met klimop begroeide schutting is ook een uitstekende, smalle erfafscheiding voor een kleine tuin. Meer opties vind je in klimplanten voor de schutting.

Klimop door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle zon. In de volle zon verbrandt het blad en droogt de plant snel uit. Kies een schaduwrijke, koele plek.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je klimop het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde klimop heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie klimplanten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.