Rozen

Herkomst en uiterlijk

Wilde rozen groeien op het hele noordelijk halfrond, ook in onze duinen en houtwallen, zoals de hondsroos en de duinroos. De tuinrozen die we nu kennen zijn het resultaat van eeuwen kruisen tussen Europese, Chinese en Midden-Oosterse soorten. Daardoor bloeien veel moderne rozen van juni tot de eerste vorst, terwijl oude rozen vaak maar één keer per jaar, wel overdadig, bloeien.

Rozen zijn bladverliezende struiken met stekelige takken, gevind blad en bloemen die enkel, halfgevuld of zwaar gevuld kunnen zijn. Na de bloei vormen veel soorten rozenbottels: oranje of rode vruchten die in de winter sierlijk zijn en door vogels worden gegeten.

Standplaats en grond

Een roos wil minstens zes uur zon per dag en een luchtige plek waar het blad na regen snel opdroogt. Dat is de beste bescherming tegen schimmelziektes. Tegen een warme zuidmuur is het soms te heet en droog; een oost- of westmuur is voor klimrozen vaak ideaal.

De grond moet diep, voedzaam en goed doorlatend zijn. Lichte klei en leem zijn perfect; op schraal zand meng je veel compost en wat kleikorrels door de grond. Rozen wortelen diep en houden niet van wortelconcurrentie van bomen of een plek waar eerder rozen stonden (rozenmoeheid). Vervang op zo'n plek de grond tot 50 centimeter diep.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Blote-wortelrozen plant je van november tot maart, bij vorstvrij weer. Zet ze vooraf een paar uur in een emmer water en knip de wortels licht bij. Rozen in pot kun je het hele seizoen planten.

Graaf een gat van 40 bij 40 centimeter, maak de bodem los en meng compost door de grond. Belangrijk: de entplaats, de knobbel waar de takken uit de onderstam komen, moet 3 à 5 centimeter onder de grond komen. Zo is hij beschermd tegen vorst en vormen zich minder wilde scheuten. Vul aan, trap aan en giet flink.

Plantafstand: trosrozen en theehybriden 40 à 50 centimeter uit elkaar (4 à 6 per m²), bodembedekkers 2 à 3 per m², Engelse rozen 60 à 80 centimeter, klimrozen 20 à 30 centimeter uit de muur met de wortels van de muur af gericht.

Water en bemesting

Giet het eerste jaar regelmatig, daarna alleen bij langdurige droogte. Geef dan liever eens per week een paar emmers dan elke dag een beetje, en giet op de grond, niet over het blad.

Rozen zijn veelvraten. Bemest in maart na het snoeien met een organische rozenmest of goed verteerde koemest, en geef in juni na de eerste bloei een tweede gift. Bemest na half juli niet meer, zodat het hout voor de winter kan afrijpen. Een mulchlaag van compost houdt de grond vochtig en voedt het bodemleven.

Snoeien en onderhoud

De hoofdsnoei valt in maart, als de forsythia bloeit. Verwijder dood, ziek en kruisend hout. Knip theehybriden en trosrozen terug tot 3 à 5 ogen (20 à 30 centimeter), Engelse rozen met een derde tot de helft. Bij klimrozen buig je lange takken zo horizontaal mogelijk en knip je de zijtakken terug tot 2 à 3 ogen. Eenmaal bloeiende ramblers en oude rozen snoei je direct na de bloei. Alles over de verschillende technieken staat in rozen snoeien.

Knip uitgebloeide bloemen in de zomer af tot boven het eerste volledige blad met vijf blaadjes; dat stimuleert een nieuwe bloeigolf. Verwijder wilde scheuten (met zeven blaadjes per blad) van de onderstam door ze af te trekken.

Soorten en cultivars

• Theehybriden: grote, enkelstandige bloemen op lange stelen, ideaal voor de vaas.
• Trosrozen (floribunda): veel kleinere bloemen in trossen, lange bloei, sterk.
• Engelse rozen (David Austin): romantische, gevulde, vaak sterk geurende bloemen, zoals 'Gertrude Jekyll' en 'Olivia Rose Austin'.
• Klim- en ramblerrozen: 'New Dawn' en 'Bobbie James' zijn ijzersterk.
• Bodembedekkende rozen: laag en ziektebestendig, zoals de Flower Carpet-reeks.
• Botanische rozen: Rosa rugosa, R. glauca en R. canina, met bottels en veel waarde voor insecten.

Let bij aankoop op het ADR-keurmerk: zo'n roos is jarenlang zonder bestrijdingsmiddelen op gezondheid getest.

Problemen en ziektes

Zwarte vlekken met gele bladeren: sterroetdauw, de grootste plaag. Ruim afgevallen blad op en kies resistente rassen. Witte poederlaag: echte meeldauw, vooral bij droogte aan de wortels. Oranje puistjes aan de onderkant: roest. Groene luizen op knoppen: bladluis; mezen, lieveheersbeestjes en een waterstraal helpen. Opgerolde bladeren: bladrollende rozenbladwesp. Knoppen die niet opengaan: vaak botrytis na een natte periode, of te weinig zon.

Combineren in de tuin

Rozen staan het mooist tussen vaste planten die het kale onderste deel bedekken en luchtigheid geven. Klassiek is de combinatie met lavendel, salvia en ooievaarsbek in blauw en paars. Een klimroos samen met een clematis tegen dezelfde boog geeft een dubbele bloei. Houd een halve meter afstand tussen de roos en grote vaste planten, zodat er lucht blijft.

Rozen door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je rozen het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde rozen heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie struiken & heesters vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.