Kamperfoelie

Herkomst en uiterlijk

De wilde kamperfoelie (Lonicera periclymenum) groeit in Nederland en België van nature in bosranden, houtwallen en heggen. Hij slingert zich met de klok mee om takken en palen omhoog en wordt 4 tot 7 meter hoog. Daarnaast zijn er uitheemse soorten zoals de groenblijvende Japanse kamperfoelie (Lonicera japonica) en kruisingen zoals Lonicera x heckrottii.

Kamperfoelie heeft ovale, tegenoverstaande bladeren, vaak blauwgroen aan de onderkant. De bloemen staan in kransen aan de toppen van de ranken: lange, buisvormige bloemen met omgekrulde lippen, vaak roze of paars aan de buitenkant en crème of geel van binnen. Ze geuren het sterkst in de avond en nacht, wanneer pijlstaartvlinders en andere nachtvlinders de nectar komen halen. Na de bloei volgen glanzende rode bessen die door vogels worden gegeten, maar voor mensen en huisdieren licht giftig zijn.

Standplaats en grond

Kamperfoelie volgt dezelfde regel als clematis: kop in de zon, voeten in de schaduw. De ranken bloeien het rijkst in zon of lichte halfschaduw, terwijl de wortels koel en vochtig willen staan. Een oost- of westkant is ideaal. Tegen een hete zuidmuur krijgt de plant snel last van luis en meeldauw door droogte; in diepe schaduw bloeit hij weinig.

De grond moet humusrijk, vochthoudend en goed doorlatend zijn. Zand met compost, leem en lichte klei zijn allemaal geschikt. Kamperfoelie verdraagt kalk en licht zure grond. Zorg voor een stevige steun om om te slingeren: een gaas, spandraden, een boog of een pergola. Een gladde muur zonder steun kan hij niet beklimmen.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Kamperfoelie in pot plant je van maart tot en met oktober, het liefst in het voorjaar of de vroege herfst. Graaf een gat van 40 bij 40 centimeter op 20 à 30 centimeter van de muur of schutting, meng compost door de grond en zet de plant op dezelfde diepte. Leid de ranken schuin naar de steun en bind ze los aan.

Bedek de voet met een laag mulch, stenen of lage vaste planten, zodat de wortels koel blijven. Giet direct na het planten goed. Plantafstand: één plant bedekt een schutting of muur van 2 à 3 meter breed; voor een snel dichte schutting plant je er één per 1,5 meter. Bij een boog plant je aan elke kant één exemplaar.

Water en bemesting

Houd de grond het eerste jaar gelijkmatig vochtig. Ook later heeft kamperfoelie in droge zomers extra water nodig; droogte aan de wortels is de belangrijkste oorzaak van luis en meeldauw. Geef liever eens per week veel dan dagelijks een beetje. Kamperfoelie in een pot droogt snel uit en heeft in de zomer bijna dagelijks water nodig.

Bemest in maart met een organische mest of compost. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen; een rozen- of bloeimest met meer kalium stimuleert de bloei.

Snoeien en onderhoud

Wilde kamperfoelie en de meeste zomerbloeiers bloeien op hout van het vorige jaar en aan nieuwe scheuten. Knip direct na de bloei de uitgebloeide ranken een derde terug en verwijder een paar oude, kale takken. Groenblijvende soorten zoals L. japonica kun je in het voorjaar flink terugknippen als ze te groot worden.

Een oude kamperfoelie wordt vaak een kluwen met onderaan kale stengels en bovenaan een dichte pruik. Die kun je in maart drastisch verjongen door de hele plant terug te knippen tot 50 centimeter boven de grond. Je verliest dan één bloeiseizoen, maar daarna groeit hij weer vol vanaf de basis. Let bij snoeien in het voorjaar op vogelnesten; kamperfoelie is een geliefde nestplek.

Soorten en cultivars

• Lonicera periclymenum 'Serotina': paarsrood met crème, bloeit van juli tot september, sterk geurend.
• L. periclymenum 'Graham Thomas': crèmewit naar geel, bloeit lang en geurt heerlijk.
• L. periclymenum 'Belgica': roze en geel, vroeg in de zomer.
• L. x heckrottii 'Goldflame': roze en oranjegeel, bloeit van juni tot de herfst.
• L. japonica 'Halliana': groenblijvend of wintergroen, wit naar geel, sterke groeier en geurend; goed voor schermen.
• L. x tellmanniana: grote, oranje bloemen, nauwelijks geur, voor halfschaduw.
• L. fragrantissima: geen klimplant maar een winterbloeiende struik met witte, sterk geurende bloempjes in januari en februari.

Problemen en ziektes

Kleverige, opgerolde toppen vol luizen: bladluis, vooral bij droogte. Spuit af met water, geef meer water en laat lieveheersbeestjes hun werk doen. Witte poederlaag op het blad: meeldauw, ook een teken van droogte aan de wortels. Kale onderkant: normaal bij oudere planten; verjongen of laat vaste planten de voet bedekken. Weinig bloemen: te veel schaduw, te veel stikstof of op het verkeerde moment gesnoeid.

Combineren in de tuin

Kamperfoelie is perfect om samen met een klimroos tegen een boog te laten groeien: twee geuren, verschillende bloeimomenten. Tegen een schutting met klimop zorgt hij voor bloei tussen het groenblijvende blad. Aan de voet staan ooievaarsbek en hosta mooi; ze houden de wortels koel. Plant hem bij een zitje of onder een raam om de avondgeur te ruiken. Omdat hij nachtvlinders, hommels en vogels aantrekt, hoort kamperfoelie in elke tuin voor bijen en vlinders.

Kamperfoelie door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je kamperfoelie het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde kamperfoelie heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie klimplanten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.