Tulp

Planten: laat en diep

Plant tulpenbollen van eind oktober tot half december, als de grond is afgekoeld. Te vroeg planten in warme grond vergroot de kans op tulpenvuur, een schimmelziekte. Plant op ongeveer 15 centimeter diepte, met de punt omhoog, en in groepjes van minstens tien. Tulpen willen zon en een goed doorlatende grond; op natte klei rotten ze.

Groepen en kleuren

Kies voor een rustig, elegant beeld één kleur of een paar tinten uit dezelfde familie. Voor een uitbundig effect combineer je contrasterende kleuren of meng je vroege, middenvroege en late soorten, zodat de bloei van eind maart tot half mei loopt. Tulpen staan prachtig tussen vaste planten die later in het jaar het afstervende blad bedekken.

Na de bloei

Knip de uitgebloeide bloem eraf, maar laat het blad staan tot het geel wordt. Grote, gekweekte tulpen bloeien het tweede jaar vaak minder. Wil je ze bewaren, graaf ze dan op als het blad is afgestorven, laat ze drogen en bewaar ze koel en droog tot de herfst. Botanische tulpen, zoals Tulipa tarda en Tulipa sylvestris, komen wel elk jaar terug en verwilderen.

In pot

Tulpen doen het uitstekend in potten en bakken op balkon of terras. Plant ze dicht op elkaar, bijna schouder aan schouder, voor een vol effect. Combineer met narcissen en krokussen in lagen voor een lange bloei. Zet de pot in de winter op een koude, beschutte plek en houd de grond licht vochtig.

Herkomst en uiterlijk

Tulpen komen oorspronkelijk uit de bergen van Centraal-Azië, van Kazachstan en de Pamir tot Iran en Turkije, waar wilde soorten groeien in steppen met koude winters en hete, droge zomers. In het Ottomaanse Rijk werden ze al eeuwen gekweekt en vereerd. Rond 1593 plantte de botanicus Carolus Clusius de eerste tulpen in de Hortus van Leiden, en in de jaren 1630 volgde de beruchte tulpenmanie.

Een tulp is een bolgewas: in de bol zit de complete bloem al aangelegd. Na een koude winterperiode loopt hij in het voorjaar uit met een stengel, een paar brede, blauwgroene bladeren en één (soms meer) kelkvormige bloem. Na de bloei trekt de plant zich terug in de bol om te rusten tot het volgende jaar.

Tegenwoordig zijn er duizenden cultivars, ingedeeld in groepen naar bloeitijd en bloemvorm: van vroege enkele tulpen tot late dubbele, lelieflorige, gefranjerde en papegaaitulpen. Ook de oorspronkelijke wilde soorten, de botanische tulpen, worden weer veel geplant. Ze blijven laag, bloeien vroeg en komen elk jaar betrouwbaar terug, vaak zelfs uitbreidend, zoals Tulipa tarda en T. clusiana.

Combineren in de tuin

Tulpen komen het mooist uit in grote groepen of losse 'stromen' tussen vaste planten. Plant ze tussen ooievaarsbek, salvia en grassen; die lopen uit als de tulpen afbloeien en verbergen het vergelende blad.

Combineer vroege tulpen met narcissen en blauwe druifjes, en late tulpen met allium voor een overgang naar de zomer. Plant ook verschillende bloeitijden van één kleurgroep, zodat de bloei weken duurt. In potten werkt de lasagnemethode: lagen bollen boven elkaar. Zie voorjaarsbloeiers en bollen voor meer combinaties.

Veelgemaakte fouten

Te vroeg planten. In warme grond in september is de kans op vuur (Botrytis tulipae) groter. Plant in oktober of november, zelfs tot half december is prima.

Te ondiep planten. Zet de bol twee tot drie keer zo diep als hij hoog is, met de punt omhoog. Dieper geplante tulpen staan steviger en komen vaker terug.

Het blad te vroeg wegknippen. De bol heeft het blad nodig om reserves op te bouwen. Knip alleen de uitgebloeide bloem weg en laat het blad zitten tot het geel is.

Op natte grond planten. Bollen rotten in water. Op klei helpt een schep zand in het plantgat.

Elk jaar volle bloei verwachten. Veel grootbloemige cultivars worden na een paar jaar minder. Botanische tulpen en Darwin-hybriden zijn de betrouwbaarste terugkomers. Meer in bloembollen planten.

Tulp door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je tulp het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde tulp heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie bloembollen vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.