Zonnehoed

Herkomst en uiterlijk

Echinacea purpurea, de rode zonnehoed, komt uit de prairies en open bossen van het oosten en midden van Noord-Amerika. De naam komt van het Griekse echinos, egel, en verwijst naar het stekelige, kegelvormige bloemhart. Inheemse Amerikanen gebruikten de plant als geneeskruid; ook nu nog wordt echinacea in weerstandsmiddelen verwerkt.

De plant wordt 60 tot 120 centimeter hoog en vormt stevige pollen met ruw, lancetvormig blad. De stengels dragen grote, margrietachtige bloemen met licht hangende straalbloemen in purperroze. Er zijn inmiddels talloze cultivars in wit, geel, oranje, rood en zelfs groen, enkel of met een gevuld pomponhart.

Standplaats en grond

Zonnehoed wil volle zon. In halfschaduw worden de stengels lang en zwak en is de bloei minder. De grond moet goed doorlatend zijn; dat is het allerbelangrijkste. Zand, leem en lichte klei zijn goed; op zware, natte klei sterft de plant in de winter vaak weg. Verbeter zulke grond met grof zand en compost, of plant op een iets verhoogd bed.

Eenmaal gevestigd is echinacea zeer droogtetolerant dankzij zijn diepe penwortel. Matig voedzame grond is ideaal; te rijke grond geeft slappe groei. Een warme, open plek in een prairieborder of grindtuin past perfect.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Plant echinacea bij voorkeur in het voorjaar, van april tot juni, zodat de plant een heel seizoen heeft om te wortelen voor de winter. Planten in september kan op goed doorlatende grond, maar een jonge plant in natte winterse klei is kwetsbaar.

Graaf een gat ruim dubbel zo breed als de pot, maak de bodem goed los en zet de plant op dezelfde diepte. Niet dieper: de kroon mag niet onder de grond verdwijnen. Druk aan en giet. Verwijder bij jonge planten in het eerste jaar gerust een paar bloemknoppen, dan steekt de plant meer energie in de wortels.

Plantafstand: 40 à 45 centimeter, ofwel 5 à 7 planten per vierkante meter. Plant in groepen van drie tot zeven voor een krachtig effect, of laat ze verspreid door grassen opduiken voor een natuurlijk prairiebeeld.

Water en bemesting

Geef jonge planten het eerste seizoen in droge weken regelmatig water. Daarna is extra water alleen nodig bij langdurige droogte of in een pot. Giet bij voorkeur 's ochtends op de grond.

Bemesten is zelden nodig. Een dun laagje compost in het voorjaar volstaat. Zware bemesting maakt de stengels slap en de plant kortlevender.

Snoeien en onderhoud

Knip uitgebloeide bloemen in de zomer af tot boven een blad of zijknop; dat verlengt de bloei. Laat vanaf eind augustus de laatste bloemen staan. De zaadhoofden zijn in de winter prachtig met rijp en worden bezocht door distelvinken en mezen.

Knip de oude stengels pas in maart terug tot net boven de grond. Het dode blad en de stengels beschermen de kroon in de winter. Een handige truc is de Chelsea chop: knip eind mei de helft van de stengels met een derde in; die bloeien later en compacter, zodat de bloei langer duurt en de plant minder omvalt.

Soorten en cultivars

• 'Magnus': grote, warmroze bloemen met horizontale kroonbladen, ijzersterk.
• 'White Swan': wit met een oranjebruin hart, licht geurend.
• 'Rubinstern': robijnroze, compact en stevig.
• 'Green Jewel': lichtgroene bloemen, bijzonder voor een rustige border.
• Echinacea pallida: lange, smalle, hangende roze kroonbladen, heel sierlijk en lang levend.
• Moderne kleurcultivars zoals oranje 'Sunset' of de gevulde 'Cheyenne Spirit'-mix: spectaculair, maar vaak minder winterhard en kortlevender dan de soort.

Problemen en ziektes

Plant komt na de winter niet terug: wortelrot door natte winterse grond, of een kortlevende kleurcultivar. Weggevreten jonge scheuten in april en mei: slakken zijn verzot op zonnehoed. Bescherm jonge planten met slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat of een slakkenrand. Groene, misvormde bloemen: aster yellows, een ziekte die door cicaden wordt verspreid; verwijder de plant. Witte waas: meeldauw, vooral bij droogte aan de wortels. Slappe stengels: te weinig zon of te rijke grond.

Combineren in de tuin

Echinacea is onmisbaar in een prairietuin. Combineer hem met siergrassen als pennisetum en calamagrostis, met de aren van salvia en met sedum voor de late nazomer. Ook rudbeckia, verbena bonariensis en vlinderstruik passen er goed bij. Plant in grote, losse groepen en herhaal die door de border; zo ontstaat het ritme dat prairieborders hun natuurlijke uitstraling geeft. Witte zonnehoeden staan prachtig in een witte tuin naast pluimhortensia's en lichte grassen, terwijl de roze soort mooi oplicht tegen donker loof. Omdat zonnehoed zo geliefd is bij vlinders en bijen, is hij een vaste waarde in een tuin voor bijen en vlinders.

Zonnehoed door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Zonnehoed slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je zonnehoed het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde zonnehoed heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie vaste planten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.