Hosta

Herkomst en uiterlijk

Hosta's komen uit Japan, Korea en China, waar ze groeien in vochtige bossen, langs beekjes en op schaduwrijke berghellingen. In Nederland en België heten ze ook wel funkia of hartlelie. Er zijn duizenden cultivars, van mini-hosta's van 10 centimeter tot reuzen die een meter hoog en anderhalve meter breed worden.

Het blad is de hoofdzaak: hartvormig, lancetvormig of rond, glad of gewafeld, mat of glanzend. Kleuren variëren van blauwgrijs (door een waslaag op het blad) via helder groen tot goudgeel, en veel soorten hebben witte of crème randen of harten. In juli en augustus verschijnen bloemstelen met trompetvormige bloemen in lila, paars of wit; sommige, zoals Hosta plantaginea, geuren heerlijk. In de herfst sterft de plant bovengronds af en verkleurt het blad goudgeel. In april rollen de nieuwe bladeren als puntige speren weer uit de grond.

Standplaats en grond

Hosta's zijn schaduwplanten, maar volledig donker hoeft het niet te zijn. Halfschaduw tot schaduw is ideaal, met hooguit ochtendzon. Hoe lichter het blad, hoe meer licht het verdraagt: goudgele en geelgroene soorten kleuren mooier met wat zon, terwijl blauwe hosta's in de zon hun waslaag verliezen en groen worden. In felle middagzon verbrandt vrijwel elke hosta.

De grond moet humusrijk en vochthoudend zijn, maar niet drassig. Leem, klei en humusrijk zand met veel bladcompost zijn perfect. Onder bomen met veel wortelconcurrentie, zoals berk en esdoorn, droogt de grond snel uit; meng daar extra compost door de grond of zet de hosta in een grote pot. Meer schaduwplanten vind je in planten voor de schaduwtuin.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Potplanten kun je het hele groeiseizoen planten, van maart tot oktober. Blote wortelstokken plant je in maart en april, net voor ze uitlopen. Graaf een ruim gat, meng een paar scheppen compost of bladaarde door de grond en zet de plant met de kroon op maaiveldhoogte. Druk aan en geef goed water.

De plantafstand hangt sterk af van de uiteindelijke grootte. Kleine hosta's zet je 25 à 30 centimeter uit elkaar, middelgrote 50 à 60 centimeter (3 à 4 per m²) en grote soorten zoals 'Sum and Substance' of sieboldiana 80 tot 100 centimeter. Het duurt drie tot vijf jaar voordat een hosta zijn volle formaat bereikt, dus vul de ruimte de eerste jaren gerust op met eenjarigen of voorjaarsbollen.

Water en bemesting

Hosta's willen een gelijkmatig vochtige grond. Geef in droge periodes ruim water, liefst 's ochtends en op de grond, niet over het blad; nat blad in de avond trekt slakken en geeft vlekken. Een hosta met dorst laat zijn blad slap hangen en krijgt bruine, papierachtige randen. In pot is in de zomer vaak dagelijks water nodig.

Bemest in april, als de bladsperen verschijnen, met een organische mest voor vaste planten of goed verteerde koemest. Een mulchlaag van bladcompost houdt de grond koel en vochtig en voedt de plant langzaam. Na juli niet meer bemesten.

Snoeien en onderhoud

Hosta's vragen weinig onderhoud. Knip uitgebloeide bloemstelen af tot onderaan, tenzij je zaad wilt. In de herfst kun je het verwelkte blad weghalen zodra het geel en slap is; slakken overwinteren graag in rottend blad. Laat de kroon onbedekt van zware mulch in de winter.

Hosta's hoeven niet gescheurd te worden, maar het kan wel om ze te vermeerderen. Doe dat in het vroege voorjaar, net als de speren boven de grond komen. Steek met een scherpe spade een stuk met een paar knoppen af en plant het direct op een nieuwe plek.

Soorten en cultivars

• 'Sum and Substance': reusachtig, goudgroen, verdraagt meer zon en is slakbestendig.
• Hosta sieboldiana 'Elegans': groot, blauwgrijs, dik gewafeld blad.
• 'Halcyon': compact, intens blauw, sterk tegen slakken.
• 'Patriot': donkergroen met een brede witte rand.
• 'June': goudgeel hart met blauwgroene rand.
• 'Francee': groen met smalle witte rand, ijzersterk.
• 'Blue Mouse Ears': mini-hosta met dikke, ronde blauwe blaadjes, ideaal voor pot of rotstuin.
• Hosta plantaginea: glanzend lichtgroen, witte geurende bloemen in augustus.

Problemen en ziektes

Gaten in het blad: slakken, de grootste vijand. Bescherm jonge speren in april met slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat, een koperen rand of nematoden, en kies slakbestendige soorten met dik, gewafeld blad. Bruine, verbrande vlekken: te veel zon. Blauwe hosta wordt groen: te veel zon of regen die de waslaag afspoelt. Bruine randen en slap blad: droogte. Gerafeld, gescheurd blad na een warme lentedag: late nachtvorst of hagel. Geelgroene vlekken en vervormd blad: hosta-virus X; vernietig zo'n plant, want het virus verspreidt zich via snoeigereedschap.

Combineren in de tuin

Hosta's zijn de ruggengraat van een schaduwborder. Combineer de grote bladeren met het fijne loof van varens, en met helleborus en ooievaarsbek voor bloei. Onder rhododendrons en Japanse esdoorns vormen ze een rustige ondergroei. Voor contrast zet je een blauwe hosta naast goudgele Japanse siergrassen of een bonte hosta naast een donkerbladige plant. In een grote pot op een schaduwrijk terras is een hosta bovendien beter tegen slakken te beschermen.

Hosta door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Laten uitdrogen. Deze plant herstelt slecht van een volledig uitgedroogde kluit. Controleer in warme periodes vaker en geef liever regelmatig kleinere hoeveelheden.
• Felle zon. In de volle zon verbrandt het blad en droogt de plant snel uit. Kies een schaduwrijke, koele plek.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je hosta het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde hosta heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie vaste planten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.