Kerstroos

Plek

Halfschaduw tot schaduw, onder heesters of bomen, in humusrijke grond die niet uitdroogt. Plant ze waar je ze vanuit huis kunt zien; in de winter ga je minder snel de tuin in.

Onderhoud

Knip in december het oude, vaak gevlekte blad weg. Zo zie je de bloemen beter en voorkom je schimmel. Verder: met rust laten. Kerstrozen houden niet van verplanten.

Herkomst en uiterlijk

De echte kerstroos (Helleborus niger) komt uit de bergbossen van de Alpen en de noordelijke Balkan, waar hij op kalkrijke grond groeit. De meeste tuinplanten met paarse, roze of gevlekte bloemen zijn lenterozen: hybriden van H. orientalis uit Turkije en de Kaukasus, verkocht als H. × hybridus.

Het zijn groenblijvende vaste planten met leerachtig, handvormig blad. Ze bloeien midden in de winter of vroeg in het voorjaar, wanneer bijna niets anders bloeit. De 'bloemblaadjes' zijn kelkbladeren, die daardoor wekenlang blijven zitten en langzaam groenig verkleuren. Ze bieden vroege nectar en stuifmeel aan hommelkoninginnen die op zachte winterdagen uitvliegen.

Kerstrozen en lenterozen zijn erg langlevend en kunnen jarenlang op dezelfde plek blijven staan; ze houden niet van verplanten. Ze groeien het best in vochthoudende, humusrijke en liefst wat kalkrijke grond, in halfschaduw. Knip eind januari het oude, vaak gevlekte blad weg, dan komen de bloemen beter uit en voorkom je dat de bladvlekkenziekte overgaat op het nieuwe blad.

Soorten en cultivars

Bij de kerstroos zijn 'HGC Josef Lemper' en 'Christmas Carol' betrouwbaar: grote witte bloemen, al vanaf december. H. × ericsmithii en H. × ballardiae (zoals de 'Gold Collection') combineren de vroege bloei met roze tinten en mooi gemarmerd blad.

De lenterozen (H. × hybridus) bloeien van februari tot april in wit, roze, wijnrood, bijna zwart, geel en gespikkeld, enkel of dubbel; de 'Ice N' Roses'-serie heeft opwaarts gerichte bloemen. Het inheemse stinkend nieskruid (H. foetidus) heeft lichtgroene klokjes en verwildert graag in schaduwrijke hoeken.

Combineren in de tuin

Plant kerstrozen waar je ze in de winter vanuit huis ziet: bij de voordeur, onder een raam of langs het pad. Onder bladverliezende struiken en bomen staan ze ideaal: in de winter licht, in de zomer beschut.

Combineer ze met voorjaarsbollen zoals krokussen en narcissen, en met groenblijvers als skimmia. Varens en hosta's nemen het later in het seizoen over. Meer ideeën vind je in schaduwtuin inrichten. In een pot bij de voordeur doen ze het ook goed. Let op: alle delen zijn giftig, draag handschoenen bij het verwijderen van oud blad.

Wie zaailingen laat opkomen, krijgt na een paar jaar vaak verrassende nieuwe kleuren, omdat lenterozen onderling gemakkelijk kruisen. Verplant de jonge plantjes in het najaar naar hun vaste plek.

Kerstroos door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle zon. In de volle zon verbrandt het blad en droogt de plant snel uit. Kies een schaduwrijke, koele plek.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je kerstroos het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde kerstroos heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie vaste planten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.