Salvia

Herkomst en uiterlijk

Salvia is een enorm geslacht met honderden soorten, van de keukensalie tot tropische struiken. In de tuin bedoelen we met salvia meestal de bossalie (Salvia nemorosa) en verwante soorten zoals Salvia x sylvestris en Salvia x superba. Ze komen uit de droge graslanden en steppen van Midden- en Oost-Europa tot West-Azië, en zijn daardoor ijzersterk en volledig winterhard.

Bossalie vormt pollen van 40 tot 60 centimeter hoog met smal, licht aromatisch, grijsgroen blad. Daarboven verschijnen vanaf juni rechtopstaande aren vol kleine lipbloemen, vaak met gekleurde schutbladen en stengels. Het effect is verticaal en strak, een mooi contrast met ronde of luchtige planten.

Standplaats en grond

Volle zon is een must. In de schaduw gaan de aren hangen en blijft de bloei beperkt. Salvia nemorosa houdt van goed doorlatende, liefst wat kalkrijke grond en kan uitstekend tegen droogte. Zand, leem en lichte klei zijn prima. Op zware, natte klei zorg je voor drainage met grof zand of grind, want natte voeten in de winter zijn het grootste risico.

Bossalie is een topper voor grindtuinen, droge randen langs het terras en tegen een warme muur. Op te rijke grond groeien de planten slap en vallen ze uit elkaar. Meer droogteminnende planten vind je in planten voor zon en droogte.

Planten (wanneer, hoe, plantafstand)

Plant salvia in pot van maart tot oktober; de ideale periode is april–mei of september, als de grond warm en vochtig is. Graaf een plantgat iets groter dan de pot, maak de grond los en zet de plant op dezelfde diepte. Geen compost bijmengen op normale tuingrond; dat is vaak al rijk genoeg.

Plantafstand: zo'n 35 à 40 centimeter, ofwel 7 tot 9 planten per vierkante meter. Plant ze in groepjes van drie, vijf of meer; één losse salvia valt weg, een groep van zeven vormt een blauwe golf. Voor een lange rand langs een pad zet je ze op 30 centimeter in een rij.

Water en bemesting

Na het planten de eerste weken regelmatig water geven. Daarna redt bossalie zich, zelfs in droge zomers. Alleen in pot of bij langdurige hitte geef je af en toe een flinke gietbeurt, vooral na de terugsnoei in juli zodat de tweede bloei goed op gang komt.

Bemesten is nauwelijks nodig. Een handje compost of organische mest in het voorjaar is ruim voldoende. Te veel voeding maakt de plant lang en slap.

Snoeien en onderhoud

Het belangrijkste onderhoud is de zomersnoei. Zodra de eerste bloei in juli grotendeels uitgebloeid is, knip je de hele plant terug tot ongeveer een handbreedte boven de grond. Geef wat water. Binnen enkele weken komt er nieuw blad en in augustus en september een tweede bloei. Bij 'Caradonna' kun je ook per stengel de uitgebloeide aren wegknippen.

Laat in de herfst de laatste stengels staan voor insecten en vogels en knip de pol in maart terug tot vlak boven het nieuwe blad. Om de vier à vijf jaar kun je oudere, in het midden kale pollen in het voorjaar scheuren en de jonge randen opnieuw planten.

Soorten en cultivars

• 'Caradonna': diepviolette bloemen aan bijna zwarte stelen, zeer rechtop, 50–60 cm.
• 'Ostfriesland': diep blauwpaars, compact, ijzersterke klassieker.
• 'Mainacht' (S. x sylvestris): vroeg, donker indigoblauw.
• 'Schneehügel': wit, laag en compact.
• 'Sensation Rose' en 'Pink Friesland': roze tinten.
• Salvia 'Amistad' en Salvia microphylla ('Hot Lips'): langbloeiende, struikvormige salvia's, maar maar beperkt winterhard (tot ongeveer -5 à -10 °C); behandel ze als kuipplant of bescherm ze in de winter.

Problemen en ziektes

Uitvallende, slappe pollen: te rijke grond, te weinig zon of niet teruggeknipt. Witte poederlaag op het blad: meeldauw, vooral bij droogte in de nazomer; knip terug en geef water. Weggevreten jonge scheuten in het voorjaar: slakken, vooral bij jonge planten. Wegrotten in de winter: natte, zware grond. Verder is bossalie opvallend gezond; het aromatische blad wordt door herten en konijnen meestal links gelaten.

Combineren in de tuin

De verticale aren van salvia zijn het perfecte tegenwicht voor ronde bloemvormen. Combineer met de schermen van sedum en de bollen van allium, of met de schijven van echinacea. Voor een bijenborder is salvia met kattenkruid, lavendel en duizendblad ideaal. Siergrassen zoals Calamagrostis brengen beweging tussen de strakke aren.

Ook aan de voet van rozen doet salvia het uitstekend: het blauw en violet laat roze en witte rozen stralen, en de luchtige pollen houden de grond onder de struik bedekt. In een grote pot op een zonnig terras combineer je bossalie met tijm en lage siergrassen voor een droogtebestendige, insectvriendelijke bak die weinig onderhoud vraagt.

Salvia door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Salvia slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Te weinig water na het planten. Het eerste jaar heeft een plant nog geen diep wortelstelsel. Geef bij droogte één à twee keer per week flink water in plaats van dagelijks een beetje.
• Op het verkeerde moment snoeien. Wie op het verkeerde moment snoeit, knipt de bloemknoppen weg of maakt de plant gevoelig voor vorst. Kijk in de gids hierboven wanneer je salvia het beste snoeit.

Kopen: waar let je op?

Een gezonde salvia heeft een stevige kluit of pot vol witte wortels, gaaf blad of naalden en geen kale of bruine plekken. Kijk naar de maat: een grotere plant geeft sneller resultaat, een kleinere plant is goedkoper, slaat makkelijker aan en is vaak binnen een paar jaar even groot. Plant zo snel mogelijk na ontvangst en geef het eerste jaar royaal water. In de categorie vaste planten vind je het actuele aanbod met prijzen en maten.