Huisdiervriendelijke kamerplanten: veilig of giftig voor dieren

Een kat die aan elk nieuw blad knabbelt of een jonge hond die alles wat op de grond valt even proeft: met huisdieren in huis kijk je anders naar je planten. Huisdiervriendelijke kamerplanten zijn geen beperking, want er zijn tientallen mooie soorten die veilig zijn voor katten en honden. Tegelijk staan een paar van de populairste kamerplanten op de lijst van planten die je dier ziek kunnen maken. In dit artikel lees je welke planten giftig zijn en waarom, welke je zonder zorgen kunt neerzetten, hoe je herkent dat er iets mis is en wat je moet doen als je dier toch van een giftige plant heeft gegeten.

Waarom sommige kamerplanten giftig zijn voor huisdieren

Planten kunnen niet weglopen. Om te voorkomen dat ze worden opgegeten, hebben veel soorten stoffen ontwikkeld die vraatzuchtige dieren afschrikken. Wat voor een rups of een grazer bedoeld is, werkt ook bij een kat of hond. De ernst verschilt sterk: van een branderig gevoel in de bek tot, in zeldzame gevallen, schade aan organen. Het is daarom handig om de belangrijkste groepen te kennen.

Calciumoxalaatkristallen

Veel planten uit de aronskelkfamilie, zoals Monstera, Philodendron, pothos, Dieffenbachia, Aglaonema, Alocasia en Zamioculcas, bevatten naaldvormige kristallen van calciumoxalaat. Bijt een dier op een blad, dan prikken die kristallen in het slijmvlies. Het gevolg is pijn, kwijlen, pootjes in de bek, soms braken en een gezwollen tong of keel. Het onaangename gevoel zorgt er gelukkig meestal voor dat een dier snel stopt, maar zwelling in de keel kan wel benauwd maken.

Saponinen, latex en andere stoffen

Planten als Dracaena, Sansevieria, Yucca en aloë bevatten saponinen of andere stoffen die maag en darmen irriteren: braken, diarree en een sloom dier zijn dan de typische klachten. Het melksap van Ficus-soorten en de Croton kan huid en slijmvlies prikkelen. Een kleine groep planten bevat stoffen die het hart, de nieren of de lever aantasten. Die groep is gelukkig kleiner, maar verdient wel de meeste aandacht.

Giftige kamerplanten voor katten en honden

Hieronder staan de planten die je in huis het vaakst tegenkomt en die beter buiten bereik van huisdieren blijven. Het betekent niet dat elke hap een ramp is, maar wel dat je goed moet nadenken over de plek.

De bekende bladplanten

De Monstera, de Philodendron en de pothos zijn razend populair en helaas allemaal giftig door calciumoxalaat. Hetzelfde geldt voor hun familieleden, zoals de Rhaphidophora tetrasperma, de Scindapsus, de Syngonium en de Anthurium. De Dieffenbachia spant de kroon: de Engelse bijnaam "dumb cane" verwijst naar de zwelling in de mond waardoor je even niet kunt praten.

Taaie planten die toch niet onschuldig zijn

Juist de planten die vaak als makkelijk worden aangeraden, zoals de Zamioculcas, de Sansevieria en de Dracaena, zijn niet geschikt voor een huis met een knabbelende kat. De aloë vera wordt vaak als gezonde plant gezien, maar het blad kan bij dieren braken en diarree veroorzaken. Ook de jadeplant en de erwtenplant horen buiten bereik.

Lelies: levensgevaarlijk voor katten

Echte lelies uit het geslacht Lilium en daglelies verdienen een aparte waarschuwing. Voor katten zijn ze uitzonderlijk giftig: een paar hapjes van een blad, het water uit de vaas of zelfs stuifmeel dat de kat van zijn vacht likt, kan binnen enkele dagen leiden tot nierfalen. Een boeket met lelies hoort in een huis met een kat dus niet thuis, ook niet tijdelijk. Let op: de lepelplant en de calla heten in de volksmond soms ook lelie, maar behoren tot een andere familie en hebben dit nierrisico niet.

Bloembollen en seizoensplanten

Rond de feestdagen en in het voorjaar komen er planten in huis die je niet het hele jaar hebt. Bollen van de tulp, narcis en hyacint zijn giftig, vooral de bol zelf. Honden die in de tuin graven of een zak bollen in de schuur vinden, lopen hier het meeste risico. Lees in bloembollen planten hoe je ze veilig in de grond krijgt. De kerstster heeft een slechtere reputatie dan hij verdient: het melksap irriteert, maar ernstige vergiftigingen zijn zeldzaam. Ook de amaryllis en de cyclaam zijn, vooral in bol of knol, giftig.

Let ook op de tuin

Wie een hond heeft die buiten aan takken kauwt, moet weten dat sommige tuinplanten veel giftiger zijn dan welke kamerplant ook. De taxus is in alle delen behalve het rode vruchtvlees zeer giftig. Ook de laurierkers, de rhododendron en de klimop kunnen klachten geven. Dat wil niet zeggen dat ze niet in de tuin mogen staan, maar wel dat je een puppy niet ongezien laat kauwen op snoeiafval.

Veilige kamerplanten voor katten en honden

Nu het goede nieuws. Er zijn heel veel planten die als niet giftig voor katten en honden te boek staan. Ze geven hooguit lichte maagklachten als een dier er grote hoeveelheden van eet, wat voor elk plantenmateriaal geldt. Een uitgebreide lijst met koopadvies vind je in onze gids niet giftige kamerplanten voor katten en honden.

Bladplanten met karakter

De Calathea en de Maranta zijn de beste vervangers voor wie van grote, getekende bladeren houdt. Ze zijn veilig voor huisdieren en minstens zo decoratief als een Alocasia. De Pilea peperomioides met zijn ronde pannenkoekblaadjes is een vrolijke en veilige keus voor de vensterbank. De vele soorten Peperomia, waaronder de glanzende Peperomia Raindrop, zijn compact en eveneens niet giftig. Ook de kleurrijke Fittonia is veilig.

Palmen die wel mogen

Wie een groot groen statement zoekt, komt uit bij palmen. De Areca palm en de bergpalm zijn veilig voor katten en honden en brengen meteen een tropische sfeer in huis. Ook de olifantspoot, die eigenlijk geen palm is, staat bekend als niet giftig. Let wel op de sagopalm (Cycas): die lijkt op een palm maar is zeer giftig, vooral voor honden. Bekijk het assortiment bij de kamerpalmen en controleer altijd de soortnaam.

Hangplanten buiten bereik én veilig

Hangplanten hebben als voordeel dat ze vaak buiten bereik hangen, maar een kat klimt overal bij. Kies dus ook hier voor veilige soorten. De Hoya met zijn wasachtige bloemtrossen, de Ceropegia woodii met hartvormige blaadjes en de graslelie zijn allemaal niet giftig. Over de graslelie een kanttekening: veel katten zijn er dol op en knabbelen de sprieten kapot, wat soms een braakpartij oplevert. Gevaarlijk is dat niet, maar je plant wordt er niet mooier van. Meer keus vind je bij de hang- en klimplanten en in de gids hangplanten kopen.

Bloeiers en varens

De orchidee is een van de veiligste bloeiende kamerplanten; meer veilige bloeiers vind je bij de bloeiende kamerplanten. Ook de Guzmania en andere bromelia's, de kerstcactus en de zwaardvaren zijn veilig. Bij vetplanten zijn de Haworthia en de Echeveria een goede keus, terwijl je jadeplant en aloë beter vermijdt.

Twijfelgevallen

Van sommige planten zijn de bronnen het niet helemaal eens of zijn de klachten mild. De Tradescantia kan huidirritatie en maagklachten geven en zet je liever hoog weg. De Begonia maculata bevat vooral in de wortels oxalaten. De Schefflera en de Ficus benjamina geven bij kauwen irritatie. Twijfel je, behandel de plant dan als giftig en zet hem buiten bereik.

Symptomen van plantenvergiftiging bij katten en honden

Een dier dat van een plant heeft gegeten, laat dat meestal snel merken. Let op de volgende signalen, zeker als je beschadigde blaadjes of plantenresten in de buurt ziet:

• overmatig kwijlen, likken of schuim rond de bek;
• met de poten aan de bek krabben of steeds slikken;
• braken of diarree, soms met plantendeeltjes;
• niet willen eten of drinken;
• sloomheid, wankelen of juist onrust en trillen;
• zwelling van lippen, tong of keel, of moeite met ademhalen;
• bij katten na leliecontact: braken, sufheid en later minder of juist veel plassen.

Sommige klachten treden pas na uren of zelfs dagen op. Dat is precies waarom je bij een vermoeden niet moet afwachten tot er iets te zien is.

Wat te doen bij vergiftiging: direct de dierenarts bellen

Zie je je kat of hond aan een giftige plant knagen, of vermoed je dat het gebeurd is, dan is de belangrijkste stap simpel: bel je dierenarts. Buiten openingstijden heeft elke praktijk een spoednummer of verwijst door naar een dierenkliniek met avond- en weekenddienst. Ga er liever één keer te veel heen dan één keer te weinig.

1. Haal het dier weg bij de plant en verwijder voorzichtig losse plantenresten uit de bek, alleen als dat veilig kan zonder gebeten te worden.
2. Stel vast welke plant het is. Zoek het etiket, maak een foto of neem een stukje van de plant mee. De naam van de soort helpt de dierenarts enorm.
3. Schat in hoeveel en wanneer. Een half blaadje een uur geleden is iets anders dan een halve plant gisteravond.
4. Bel de dierenarts en volg het advies op. Geef zelf geen zout, melk, olie of huismiddeltjes en probeer het dier niet zelf te laten braken; dat kan meer kwaad dan goed doen.
5. Neem braaksel mee als het dier al heeft overgegeven en de plant onbekend is; ook dat kan helpen bij de diagnose.

Heeft je kat aan een lelie gezeten, gelikt aan stuifmeel of gedronken uit een vaas met lelies? Ga dan meteen naar de dierenarts, ook als je kat nog niets laat merken. Snelle behandeling maakt bij leliegif een groot verschil.

De dierenarts beslist of braken opwekken, het geven van actieve kool, een infuus of observatie nodig is. Bij planten met calciumoxalaat zijn de klachten meestal na enkele uren tot een dag over, maar laat ook dat altijd beoordelen.

Je huis huisdiervriendelijk inrichten

Ook met veilige planten blijft het slim om een paar dingen te regelen. Een plant die steeds wordt aangevreten of omgegooid, wordt niet gelukkig, en potgrond op de vloer is ook niet ideaal.

Hoogte en plaatsing

Honden komen zelden hoger dan een tafelblad, katten komen bijna overal. Zet giftige planten die je toch wilt houden in een ruimte waar je huisdier niet komt, zoals een werkkamer met een dichte deur. Hangpotten aan het plafond, ver van kasten en vensterbanken waar een kat vanaf kan springen, zijn voor de meeste katten onbereikbaar. Ideeën voor ophangen en neerzetten vind je in urban jungle inrichten.

Zware potten en afgedekte grond

Een kat die de pot als kattenbak gebruikt of een hond die graaft, houd je tegen met een zware, stabiele pot en een laag grof grind of kiezels op de potgrond. Dat ziet er netjes uit en maakt graven onaantrekkelijk. Tips voor stevige potten staan in de juiste pot kiezen; het assortiment vind je bij de bloempotten.

Let op meststoffen en bestrijdingsmiddelen

Een veilige plant kan alsnog een risico worden door wat je erop of eromheen gebruikt. Plantenvoeding, korrels tegen plagen en sommige bladglansmiddelen zijn niet bedoeld om op te eten. Bewaar ze afgesloten en kies bij een plaag liever voor mechanische of biologische bestrijding. Hoe je dat aanpakt, lees je in ongedierte op kamerplanten en in plantenvoeding en potgrond.

Geef je kat iets beters om op te kauwen

Veel katten knabbelen aan planten omdat ze graag gras eten. Een bakje kattengras, een mengsel van gerst of tarwe dat je in een paar dagen opkweekt, leidt de aandacht vaak af van je kamerplanten. Zet het op een plek waar je kat graag komt en vervang het regelmatig.

Huisdiervriendelijke alternatieven voor populaire giftige planten

Heb je je hart verloren aan een plant die giftig blijkt te zijn? Vaak is er een veilig alternatief met een vergelijkbare uitstraling:

Wil je wel groen maar geen enkele zorg, dan zijn kunstplanten of droogbloemen een optie, al knabbelen sommige katten ook daaraan. Let bij droogbloemen op soorten die als giftig bekendstaan, zoals gedroogde lelies.

Huisdiervriendelijke kamerplanten kopen en cadeau doen

Koop je een plant voor iemand met een kat of hond, controleer dan altijd de soort. Een prachtig boeket met lelies of een Monstera als housewarming is goed bedoeld, maar kan dan tot problemen leiden. Een orchidee, een Calathea of een Pilea is dan een veilige en mooie keus. Meer ideeën lees je in planten cadeau doen, en kant-en-klare opties vind je bij de plantcadeaus.

Twijfel je welke planten in jouw situatie passen, gebruik dan de plantenkiezer en kijk ook naar de mini-kamerplanten: veel veilige soorten zijn compact en makkelijk hoog weg te zetten. Voor een eerste aanschaf zonder gedoe is de gids makkelijke kamerplanten voor beginners een goed begin; controleer daar per plant of hij ook huisdiervriendelijk is.

Veelgestelde vragen

Welke kamerplanten zijn niet giftig voor katten?

Onder meer Calathea, Maranta, Pilea peperomioides, Peperomia, Areca palm, bergpalm, Hoya, graslelie, Fittonia, zwaardvaren, orchidee, kerstcactus, Haworthia en Echeveria gelden als niet giftig voor katten. Ook bij veilige planten kan een kat die veel eet wel eens overgeven.

Is een Monstera giftig voor honden en katten?

Ja. De Monstera bevat calciumoxalaatkristallen die bij kauwen pijn in de bek, kwijlen en braken veroorzaken. Ernstige vergiftiging is zeldzaam omdat dieren meestal snel stoppen, maar bel bij klachten altijd je dierenarts.

Wat moet ik doen als mijn kat van een giftige plant heeft gegeten?

Haal je kat bij de plant weg, stel vast welke plant het is, schat in hoeveel en wanneer, en bel direct je dierenarts of de spoeddienst. Laat je kat niet zelf braken en geef geen huismiddeltjes. Neem de plant of een foto ervan mee.

Hoe gevaarlijk zijn lelies voor katten?

Zeer gevaarlijk. Al een kleine hoeveelheid blad, bloem, stuifmeel of vaaswater van echte lelies en daglelies kan bij katten nierfalen veroorzaken. Ga bij elk vermoeden van contact meteen naar de dierenarts, ook zonder zichtbare klachten.

Is de graslelie veilig voor katten?

Ja, de graslelie staat bekend als niet giftig voor katten en honden. Veel katten vinden de sprieten onweerstaanbaar en eten er soms zoveel van dat ze overgeven. Dat is onschuldig, maar hang de plant hoog als je hem mooi wilt houden.

Zijn vetplanten veilig voor huisdieren?

Dat verschilt per soort. Haworthia, Echeveria en de kerstcactus gelden als veilig, terwijl aloë vera en de jadeplant giftig zijn. Controleer dus altijd de soortnaam voordat je een vetplant neerzet in een huis met een kat of hond.