Orchidee

Water: dompelen in plaats van gieten

In de natuur groeit de vlinderorchidee op boomstammen, met zijn wortels in de lucht. Daarom staat hij in schors in plaats van grond. Dompel de pot eens per week (in de winter om de week) tien minuten in kamertemperatuurwater en laat hem goed uitlekken. Zilvergrijze wortels betekent: water nodig. Groene wortels: nog genoeg.

Opnieuw laten bloeien

Knip de uitgebloeide tak af boven het tweede 'oogje' (knoop) van onderen; vaak loopt daar een nieuwe bloeitak uit. Komt er niets? Zet de plant in de herfst een maand op een koelere plek ('s nachts rond 15 °C). Dat temperatuurverschil zet de bloei in gang.

Verpotten

Om de twee jaar na de bloei, in verse orchideeënschors. Gebruik een doorzichtige pot: de wortels doen aan fotosynthese en jij ziet meteen hoe vochtig het is.

Herkomst en uiterlijk

De vlinderorchidee komt uit tropisch Azië: van India en Zuid-China via de Filipijnen en Indonesië tot het noorden van Australië. Het is een epifyt: de plant groeit niet in de grond, maar op boomtakken, vastgehecht met dikke luchtwortels. Die wortels hebben een zilverachtige sponslaag (velamen) die regen en dauw snel opzuigt en dan groen kleurt.

Een phalaenopsis heeft geen schijnknollen, maar een korte stengel met een paar brede, vlezige bladeren. Daartussen verschijnen de bloeistengels met de vlindervormige bloemen, die twee tot drie maanden open kunnen blijven. De naam komt van het Griekse phalaina (mot) en opsis (lijkend op).

In het wild hangen de planten vaak schuin of zelfs ondersteboven aan een tak, zodat regenwater niet in het hart van de plant blijft staan. Dat verklaart waarom water in het hart binnen tot rot kan leiden. Ook bloeien ze van nature in de koelere, drogere periode van het jaar: een nachttemperatuur die een paar weken enkele graden lager ligt, zet binnen de nieuwe bloeistengel in gang.

Soorten en cultivars

Bijna alle orchideeën in de winkel zijn hybriden, waarvan Nederland een van de grootste kwekers ter wereld is. Grootbloemige planten hebben één of twee stengels met bloemen van acht tot twaalf centimeter. Multiflora's hebben kleinere bloemen, maar veel meer, vaak op vertakte stengels. Mini-orchideeën blijven rond de 20 centimeter hoog en passen in kleine potjes.

Kleurvarianten zijn eindeloos: wit, roze, paars, geel, gestreept of gespikkeld ('harlekijn'). Felblauwe orchideeën zijn geverfd; de volgende bloei is weer wit. Wie een andere orchidee wil proberen, kan beginnen met Cambria of Dendrobium, maar de phalaenopsis blijft de makkelijkste.

Combineren en stylen

Een orchidee staat mooi in een glazen of keramische sierpot, met daarin het doorzichtige kweekpotje. Zo zie je de wortels en kun je makkelijk dompelen. Een groepje van drie gelijke kleuren op een lange schaal oogt rustiger dan losse planten verspreid door de kamer.

Combineer orchideeën met andere langbloeiers zoals een anthurium of een lepelplant voor een vensterbank op het oosten of westen. Mos aan de voet verbergt de pot en houdt wat vocht vast. Meer bloeiers vind je in bloeiende kamerplanten kopen. Prettig: de phalaenopsis is niet giftig voor katten en honden.

Orchidee door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Te vaak water geven. De meest voorkomende doodsoorzaak. Orchidee slaat vocht op en wortels gaan rotten in natte grond. Giet pas als de grond echt droog is en laat nooit water in de schotel staan.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Een te grote pot. Een veel te grote pot houdt lang water vast. Verpot hooguit één maat groter (2 tot 5 cm breder) en altijd in een pot met afvoergat of een binnenpot.

Kopen: waar let je op?

Kies bij het kopen van een orchidee een plant met stevig, gaaf blad, zonder bruine vlekken of plakkerige plekken, en kijk onder de bladeren en in de bladoksels of er geen ongedierte zit. Een grote plant geeft direct effect, maar een kleinere plant went sneller aan jouw huis en groeit vaak verrassend snel door. Bestel je online, pak de plant direct uit, geef een lichte plek zonder felle zon en verpot pas na twee tot vier weken. In de categorie bloeiende kamerplanten vind je het actuele aanbod in verschillende maten.