Croton

Herkomst en uiterlijk

Codiaeum variegatum komt uit Indonesië, Maleisië, Nieuw-Guinea, het noorden van Australië en de eilanden in de westelijke Stille Oceaan. Daar groeit hij als struik tot twee à drie meter in open bossen en langs bosranden. Hij hoort bij de wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae). De naam croton is eigenlijk een vergissing: het geslacht Croton is een ander geslacht, maar de naam is in de handel blijven hangen.

De bladeren zijn stevig, glanzend en zeer verschillend van vorm: breed ovaal, smal lintvormig, gelobd als eikenblad of zelfs gedraaid. Jonge bladeren zijn vaak groen of geel en kleuren pas in de loop van weken bij voldoende licht uit tot oranje en rood. Binnen wordt hij 30 tot 100 centimeter. Kleine, witte draadachtige bloempjes zijn onopvallend. Bij beschadiging komt er wit melksap vrij.

Licht en standplaats

Licht is alles voor de croton. Zonder veel licht verdwijnen de kleuren en worden de nieuwe bladeren groen. Een plek vlak bij een raam op het zuiden, oosten of westen met enkele uren directe zon (geen felle middagzon achter glas in de zomer) is ideaal. In de winter mag hij pal voor het raam staan, eventueel ondersteund met een groeilamp.

De croton is berucht om bladval na verhuizing. Zoek een goede plek en laat hem daar staan. Vermijd tocht, koude ramen en de directe warmte van een radiator. Onder de 15 °C laat hij zijn bladeren vallen. Na aankoop verliest hij vaak een paar bladeren terwijl hij went aan je huis; geef hem dan rust.

Water geven en luchtvochtigheid

Houd de grond in het groeiseizoen licht vochtig: geef water zodra de bovenste twee centimeter droog zijn, in de zomer meestal één à twee keer per week. In de winter geef je iets minder, maar laat hem nooit volledig uitdrogen. Gebruik lauw water; koud water geeft een schok die tot bladval kan leiden. Te droog levert hangende bladeren, te nat rottende wortels.

De croton houdt van vochtige lucht, liefst boven de 50 procent. Droge lucht maakt hem gevoelig voor spint, zijn grootste vijand. Sproei het blad regelmatig met kalkarm water of zet een luchtbevochtiger in de buurt, zeker in de winter. Lees meer in onze gids over luchtvochtigheid.

Grond, pot en voeding

Gebruik humusrijke kamerplantengrond met wat perliet voor de afwatering. Een pot met afvoergat is essentieel. De croton staat graag wat krap; een te grote pot houdt te veel water vast.

Geef van april tot september om de twee weken groene-plantenvoeding in normale dosis. Voldoende voeding houdt de kleuren intens. In de winter stop je met voeden.

Wie een croton in de winter een groeilamp geeft, ziet dat terug in de kleuren van het nieuwe blad. Een lamp van tien tot twaalf uur per dag boven de plant voorkomt dat de nieuwe bladeren groen uitlopen in de donkere maanden.

Verpotten en stekken

Verpot alleen als de wortels de pot vullen, eens per twee jaar in het voorjaar, naar een pot die maar een paar centimeter groter is. Draag handschoenen: het melksap irriteert huid en ogen.

Stekken is mogelijk maar vraagt geduld. Snijd in het voorjaar een topstek van 10 tot 15 centimeter af, laat het melksap even uitdruppen of spoel het af met lauw water, verwijder de onderste bladeren en zet de stek in vochtige stekgrond. Dek af met een plastic zak of zet hem in een minikas op 22 tot 25 °C. Na vier tot zes weken vormen zich wortels. Snoeien om de plant compact te houden kan in het voorjaar: knip net boven een blad en de plant loopt eronder vertakt uit.

Soorten en cultivars

• 'Petra': brede bladeren met gele nerven op groen tot rood-oranje, de klassieker.
• 'Mrs. Iceton': roze, rode en bijna zwarte tinten.
• 'Gold Dust': groen blad met kleine gele spikkels, wat minder veeleisend.
• 'Zanzibar': smalle, lange lintbladeren in alle kleuren, sierlijk overhangend.
• 'Mammy': gedraaide, gekrulde bladeren in rood en paars.
• 'Excellent': eikenbladvormig blad in geel, groen en rood.

Problemen herkennen

Plotselinge bladval: verplaatst, tocht, kou of koud gietwater. Geef rust en een stabiele plek; hij loopt meestal weer uit. Groene nieuwe bladeren zonder kleur: te weinig licht. Hangende bladeren: uitgedroogd, of rotte wortels door te nat. Bruine bladranden: droge lucht of onregelmatig water geven. Fijne webjes, gespikkeld en dof blad: spint, de meest voorkomende plaag. Spoel de plant grondig af, verhoog de luchtvochtigheid en herhaal elke week. Witte pluisjes: wolluis.

Combineren en stylen

De croton is een kleurbom: geef hem een eenvoudige zwarte, witte of terracotta pot en laat het blad het werk doen. In een groene hoek met effen bladplanten zoals een rubberplant, Schefflera of Dracaena springt hij er direct uit. Combineer hem met een rode Guzmania voor een tropisch kleurenpalet. Let op: de croton is giftig voor katten en honden.

Croton door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Een te grote pot. Een veel te grote pot houdt lang water vast. Verpot hooguit één maat groter (2 tot 5 cm breder) en altijd in een pot met afvoergat of een binnenpot.
• Droge verwarmingslucht. Bruine bladpunten en -randen ontstaan vaak in de winter. Zet de plant niet boven een radiator en verhoog de luchtvochtigheid met een schaal water of een luchtbevochtiger.

Kopen: waar let je op?

Kies bij het kopen van een croton een plant met stevig, gaaf blad, zonder bruine vlekken of plakkerige plekken, en kijk onder de bladeren en in de bladoksels of er geen ongedierte zit. Een grote plant geeft direct effect, maar een kleinere plant went sneller aan jouw huis en groeit vaak verrassend snel door. Bestel je online, pak de plant direct uit, geef een lichte plek zonder felle zon en verpot pas na twee tot vier weken. In de categorie tropische bladplanten vind je het actuele aanbod in verschillende maten.