Ficus benjamina

Herkomst en uiterlijk

Ficus benjamina komt uit Zuid- en Zuidoost-Azië en Noord-Australië, van India tot de Filipijnen. In de tropen wordt hij een boom van twintig meter of meer, vaak met luchtwortels die zich om andere bomen heen slingeren. Hij hoort bij de moerbeifamilie (Moraceae), net als de rubberplant en de vioolbladplant. De Nederlandse naam treurvijg verwijst naar de overhangende takken.

Binnen wordt hij meestal één tot drie meter hoog. Het blad is ovaal met een spitse punt, vijf tot tien centimeter lang en glanzend. De stam is grijs en glad, en wordt bij kwekers vaak gevlochten van meerdere jonge stammetjes. Bij beschadiging geven blad en stengel wit melksap af, zoals bij alle vijgen.

Licht en standplaats

De benjamina wil veel licht, inclusief wat zon. Een plek vlak bij een raam op het oosten, westen of zuiden, met eventueel een vitrage tegen de felste middagzon, is ideaal. Groene vormen verdragen iets minder licht, bonte vormen hebben juist meer nodig. Op een donkere plek laat hij binnen een paar weken veel blad vallen.

Het allerbelangrijkste: zoek een goede plek en laat hem daar staan. De Ficus benjamina reageert op elke verandering in licht of temperatuur met bladval, zeker in de eerste weken na aankoop of na een verhuizing. Houd hem uit de tocht, weg van de verwarming en de airco. Wil je meer weten over grote planten in huis, kijk dan in onze gids kamerbomen.

Water geven en luchtvochtigheid

Geef water als de bovenste twee à drie centimeter grond droog aanvoelt. In de zomer betekent dat meestal eens per week, in de winter eens per twee weken. Geef niet te veel in één keer en laat de pot nooit in water staan: natte voeten geven gele bladeren en bladval. Een regelmatig, voorspelbaar ritme is belangrijker dan precies de juiste hoeveelheid.

Een gemiddelde luchtvochtigheid volstaat. In de winter, als de verwarming aan staat, kan droge lucht spint in de hand werken. Sproei dan af en toe het blad of zet een schaal met water in de buurt. Afstoffen met een vochtige doek of een lauwe douche houdt het blad glanzend en gezond.

Grond, pot en voeding

Gebruik goede kamerplantengrond met wat perliet voor afwatering. Een zware pot van keramiek of terracotta geeft grote exemplaren meer stabiliteit. Voed van maart tot september eens per twee weken met groene-plantenvoeding. In de winter stop je met voeden. Wie een plant van over de anderhalve meter heeft die niet meer verpot wordt, kan elk voorjaar de bovenste laag grond vervangen door verse grond.

In de herfst, als het licht afneemt, valt vaak een deel van het oudere blad. Dat is een normale reactie op de kortere dagen. Geef dan iets minder water en zet de plant zo dicht mogelijk bij het raam om de winter goed door te komen.

Verpotten en stekken

Verpot jonge planten elke twee jaar in het voorjaar, naar een pot die een paar centimeter groter is. Grote, oude planten verpot je alleen nog als het echt nodig is. Draag handschoenen: het melksap kan de huid irriteren.

Snoeien verdraagt de benjamina goed. Knip in het voorjaar te lange takken in, net boven een blad, voor een compactere kroon. Laat de wond even uitbloeden of dep hem met een vochtige doek. De afgeknipte toppen kun je stekken: neem een stuk van tien tot vijftien centimeter, verwijder de onderste bladeren en zet het in water of in vochtige stekgrond onder een plastic kapje. Op een warme plek wortelt het in vier tot zes weken.

Soorten en cultivars

• 'Danielle': donkergroen, glanzend blad, sterk en relatief stabiel.
• 'Exotica': groen blad met licht gedraaide punt, de klassieke vorm.
• 'Starlight': bont blad met brede witte randen, wil veel licht.
• 'Kinky': compacte vorm met klein, bont blad, ideaal voor kleinere ruimtes.
• 'Natasja': zeer klein blad, vaak als bonsaivorm verkocht.

Liefhebbers van miniatuurbomen kunnen ook kijken naar de Ficus ginseng bonsai.

Problemen herkennen

Plotselinge bladval: het bekendste probleem. Oorzaken zijn verplaatsing, tocht, kou, te weinig licht of te veel water. Zet hem op een vaste, lichte plek en wees geduldig; meestal loopt hij binnen een paar weken weer uit. Gele bladeren die afvallen: vaak te veel water. Kleverig blad en vloer: schildluis of wolluis, herkenbaar aan bruine bultjes of witte pluisjes. Fijne webjes en grijs gespikkeld blad: spint, vooral in droge winterlucht. Bonte vorm wordt groen: te weinig licht.

Combineren en stylen

Een volwassen benjamina is een kamerboom die op zichzelf een hoek vult, bij voorkeur naast een groot raam. Een gevlochten stam in een grote, eenvoudige pot oogt klassiek; een bonte cultivar in een witte pot lichter en moderner. Zet aan zijn voet lage planten die meer schaduw verdragen, zoals een Aglaonema, voor een gelaagd geheel.

Ficus benjamina door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Een te donkere plek. Te weinig licht geeft lange, slappe groei en weinig bloei of kleur. Kies de zonnigste plek die je hebt.
• Een te grote pot. Een veel te grote pot houdt lang water vast. Verpot hooguit één maat groter (2 tot 5 cm breder) en altijd in een pot met afvoergat of een binnenpot.

Kopen: waar let je op?

Kies bij het kopen van een ficus benjamina een plant met stevig, gaaf blad, zonder bruine vlekken of plakkerige plekken, en kijk onder de bladeren en in de bladoksels of er geen ongedierte zit. Een grote plant geeft direct effect, maar een kleinere plant went sneller aan jouw huis en groeit vaak verrassend snel door. Bestel je online, pak de plant direct uit, geef een lichte plek zonder felle zon en verpot pas na twee tot vier weken. In de categorie ficus vind je het actuele aanbod in verschillende maten.