Kerstcactus

Herkomst en uiterlijk

Schlumbergera komt uit de kustgebergten van zuidoost-Brazilië, rond Rio de Janeiro. Daar groeit hij als epifyt op boomtakken en tussen bemoste rotsen in het koele, vochtige Atlantische regenwoud. Hij heeft geen stekels en zijn platte, gelede stengels nemen de functie van bladeren over. De kerstcactus in de winkel is meestal Schlumbergera truncata of een kruising (Schlumbergera × buckleyi).

Je kunt de soorten aan de leden herkennen. De novembercactus (S. truncata) heeft getande leden met spitse puntjes, de echte kerstcactus (S. × buckleyi) afgeronde randen. De bloemen zijn buisvormig met teruggeslagen bloemblaadjes en worden 5 tot 8 centimeter lang. Een kerstcactus kan tientallen jaren oud worden en hangt met de jaren steeds meer over.

Licht en standplaats

Helder licht zonder felle middagzon. Een vensterbank op het oosten of westen, of een noordraam in de zomer, is ideaal. In de volle zon worden de leden rood of paars en verschrompelen ze. Van mei tot september mag hij buiten in de halfschaduw staan, wat de bloei in de herfst juist bevordert.

De bloei wordt opgewekt door korte dagen en koele nachten. Vanaf eind september heeft hij zes tot acht weken nodig met minstens twaalf uur ononderbroken donker per nacht en een temperatuur van ongeveer 12 tot 16 °C. Een onverwarmde slaapkamer of logeerkamer waar 's avonds geen lamp brandt, werkt perfect. Zodra de knoppen zichtbaar zijn, mag hij naar de woonkamer, maar verplaats of draai hem daarna niet meer: dan laat hij de knoppen vallen.

Water geven en luchtvochtigheid

Behandel hem niet als een woestijncactus. In het groeiseizoen en tijdens de bloei houd je de grond licht vochtig: geef water zodra de bovenste twee à drie centimeter droog zijn. Na de bloei volgt een rustperiode van zes weken waarin je minder geeft, net genoeg om de leden stevig te houden. Ook tijdens de koele periode in de herfst geef je iets minder water.

Natte voeten zijn funest; laat nooit water in de schotel staan. Een gemiddelde luchtvochtigheid is voldoende. Bij heel droge lucht in een warme kamer kan af en toe sproeien met lauw, kalkarm water geen kwaad, maar sproei niet op open bloemen.

Grond, pot en voeding

Als epifyt wil de kerstcactus luchtige, licht zure grond. Meng kamerplantengrond met orchideeënschors en wat perliet, of gebruik speciale grond voor epifytische cactussen. Gewone cactusgrond is vaak te zandig en droog. De plant bloeit het best als hij wat krap staat.

Voed van april tot augustus om de twee weken met kamerplantenvoeding of voeding voor bloeiende planten. Stop eind augustus, zodat de plant in de herfst zijn energie in knoppen stopt.

Een hangpot is voor een oude kerstcactus vaak de mooiste oplossing: de leden hangen dan vrij en breken minder snel af dan op een volle vensterbank. Kies wel een pot met afvoergat en een lichte binnenpot, zodat je hem makkelijk kunt laten uitlekken.

Verpotten en stekken

Verpot alleen als het echt nodig is, eens per drie jaar, direct na de rustperiode in het voorjaar. Nooit tijdens de knopvorming of bloei. Kies een pot die maar een maatje groter is.

Stekken gaat heel eenvoudig. Draai in het voorjaar of de vroege zomer een stukje van twee à drie leden voorzichtig los bij een geleding. Laat het een dag drogen en steek het met het onderste lid een centimeter diep in vochtige stekgrond of in een mengsel van zand en potgrond. Na twee tot vier weken heeft het wortels. Zet drie tot vijf stekjes samen in één pot voor een volle plant die na een jaar al kan bloeien.

Soorten en cultivars

• Schlumbergera truncata: de novembercactus met getande leden, meestal het vroegst in bloei.
• Schlumbergera × buckleyi: de klassieke kerstcactus met afgeronde leden, vaak oude huisplanten.
• Hatiora gaertneri (paascactus): bloeit in het voorjaar met stervormige bloemen, ander geslacht.
• Kleuren in de handel: wit ('White Christmas'), zalm, oranje, felroze, rood en geel.

Problemen herkennen

Knopval: de plant is verplaatst, gedraaid, staat in de tocht of de temperatuur wisselt te sterk. Ook te droge grond tijdens de knopvorming geeft knopval. Geen bloei: te warm of te veel licht in de avond tijdens de herfst. Slappe, gerimpelde leden: te droog, of juist wortelrot door te nat; voel aan de grond. Rood-paars verkleurde leden: te veel zon of kou. Afvallende leden en een zachte voet: stengelrot door te veel water.

Combineren en stylen

De kerstcactus is een feestelijke plant voor de feestdagen: zet hem in een hangpot of op een voetstuk, zodat de bloeiende leden mooi overhangen. Combineer hem met andere winterbloeiers zoals een Phalaenopsis of een rode Anthurium voor kleur in december. Een stekje in een mooi potje is een persoonlijk cadeau; lees meer in planten als cadeau. Hij is niet giftig, dus veilig in een huis met katten.

Kerstcactus door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Een te grote pot. Een veel te grote pot houdt lang water vast. Verpot hooguit één maat groter (2 tot 5 cm breder) en altijd in een pot met afvoergat of een binnenpot.

Kopen: waar let je op?

Kies bij het kopen van een kerstcactus een plant met stevig, gaaf blad, zonder bruine vlekken of plakkerige plekken, en kijk onder de bladeren en in de bladoksels of er geen ongedierte zit. Een grote plant geeft direct effect, maar een kleinere plant went sneller aan jouw huis en groeit vaak verrassend snel door. Bestel je online, pak de plant direct uit, geef een lichte plek zonder felle zon en verpot pas na twee tot vier weken. In de categorie bloeiende kamerplanten vind je het actuele aanbod in verschillende maten.