Tradescantia

Herkomst en uiterlijk

Tradescantia zebrina komt oorspronkelijk uit Mexico en Midden-Amerika, waar hij als bodembedekker langs bosranden en rivieroevers groeit. Hij hoort bij de Commelinaceae en is familie van onder meer de eendagsbloem. De stengels zijn sappig en vlezig, met om de paar centimeter een knoop waaruit een blad en eventueel wortels groeien.

Het blad is spits ovaal, met twee zilveren banen op een groene tot paarse ondergrond en een diep paarse onderkant. Bij goed licht verschijnen kleine, driebladige roze bloempjes die maar één dag open zijn. In een hangpot vormen de ranken binnen een jaar een gordijn van een halve meter of meer.

Licht en standplaats

Licht bepaalt de kleur. Op een heldere plek met een paar uur ochtend- of avondzon is het blad diep paars en zilver en blijven de afstanden tussen de bladeren kort. In de schaduw wordt het blad groener en vlakker en strekken de ranken zich met grote kale stukken. Felle middagzon achter glas is wel te veel: dan verbleekt het blad of krijgt het bruine plekken.

Een hangpot voor een raam op het oosten of westen is ideaal. Bonte vormen als 'Nanouk' hebben nog iets meer licht nodig dan de gewone zebrina. In de zomer mag de plant ook naar buiten, op een beschutte plek uit de volle zon.

Water geven en luchtvochtigheid

Geef water als de bovenste twee centimeter grond droog is. In de zomer is dat ongeveer eens per week, in de winter eens per twee weken. De sappige stengels slaan wat water op, dus een keer overslaan is geen ramp. Staande nattigheid wel: dan rotten de stengels aan de voet weg, terwijl de ranken er nog een tijdje gezond uitzien.

Giet bij voorkeur langs de rand van de pot en niet over het blad; water dat in de bladoksels blijft staan kan vlekken geven. Een gemiddelde luchtvochtigheid volstaat. Bij heel droge lucht krijgen de bladpunten bruine puntjes, maar de plant groeit gewoon door.

Grond, pot en voeding

Gewone kamerplantengrond met een handje perliet is prima. Kies een pot met afvoergat; in een hangpot zonder gat staat het water al snel onderin. Van maart tot september geef je om de twee à drie weken groene-plantenvoeding op halve dosis. Te veel voeding zorgt voor groen, slap blad en minder tekening, dus houd het bescheiden.

Voor een hangpot is een lichte kunststof binnenpot handig: die is makkelijk van de haak te halen om water te geven. Zet hem na het gieten pas terug als het overtollige water is weggelopen, anders druppelt het op de vloer en blijven de wortels nat staan.

Verpotten en stekken

Verpotten hoeft eens per jaar of twee, in het voorjaar. Eerlijk gezegd is opnieuw beginnen met stekken vaak mooier dan een oude plant verpotten, want na twee à drie jaar wordt een Tradescantia bovenin kaal terwijl de ranken steeds langer worden.

Stekken is misschien wel het makkelijkst van alle kamerplanten. Knip ranken van 10 centimeter af, net onder een knoop, haal de onderste bladeren weg en zet ze in water of direct in vochtige grond. Binnen een week zie je wortels. Zet vijf tot tien stekken samen in één pot voor een volle plant. Alles over stekken in water en grond lees je in onze stekgids. Knip ook regelmatig de toppen terug: elke knip levert twee nieuwe scheuten op.

Soorten en cultivars

• Tradescantia zebrina: de klassieke vaderplant met zilver en paars.
• Tradescantia fluminensis: kleiner, groen blad, vaak met witte of crème strepen ('Quicksilver', 'Variegata').
• Tradescantia 'Nanouk': compact, stevig blad in roze, groen en crème. Groeit minder snel en blijft netter.
• Tradescantia pallida 'Purpurea': volledig paarse stengels en blad, ook wel paarse hartjes genoemd.
• Tradescantia spathacea (vroeger Rhoeo): rechtopstaande rozet met zwaardvormig groen-paars blad.

Problemen herkennen

Lange kale ranken met kleine bladeren: te weinig licht of een oude plant. Zet hem lichter en stek opnieuw. Groen in plaats van paars blad: ook te weinig licht. Zwarte, papperige stengelvoet: wortelrot door te natte grond. Red de gezonde toppen door ze te stekken. Bruine, droge bladeren onderaan: normale veroudering of uitdroging. Fijne webjes en gespikkeld blad: spint. Spoel de plant af onder de douche en herhaal na een week.

Combineren en stylen

De Tradescantia is op zijn best in een hangpot of hoog op een plank, waar de ranken vrij kunnen vallen. Combineer hem met andere hangplanten met een ander bladtype, zoals een Pothos of de fijne kraaltjes van de erwtenplant, voor een rijk gevarieerde hangende hoek. Het paarse blad contrasteert ook mooi met het glanzende groen van een Philodendron.

Let op met huisdieren: het sap kan bij katten en honden huidirritatie en maagklachten geven. Hang hem dus echt buiten bereik.

Tradescantia door het jaar

Veelgemaakte fouten

• Water geven op schema. Niet de kalender, maar de grond bepaalt wanneer je giet. Voel met je vinger: is de bovenlaag droog, dan is het tijd. In de winter is dat veel minder vaak dan in de zomer.
• Felle middagzon. Directe middagzon (zeker achter glas) geeft bruine, verbrande vlekken op het blad. Ochtend- of avondzon is meestal geen probleem.
• Een te grote pot. Een veel te grote pot houdt lang water vast. Verpot hooguit één maat groter (2 tot 5 cm breder) en altijd in een pot met afvoergat of een binnenpot.

Kopen: waar let je op?

Kies bij het kopen van een tradescantia een plant met stevig, gaaf blad, zonder bruine vlekken of plakkerige plekken, en kijk onder de bladeren en in de bladoksels of er geen ongedierte zit. Een grote plant geeft direct effect, maar een kleinere plant went sneller aan jouw huis en groeit vaak verrassend snel door. Bestel je online, pak de plant direct uit, geef een lichte plek zonder felle zon en verpot pas na twee tot vier weken. In de categorie hang- en klimplanten vind je het actuele aanbod in verschillende maten.